52 WALERYAN KLECKI 
Nadbużańskie 
4) pierwotne 5) poprawne 
Z ziemi nurskiej 1078 Sterdyńskie czerwone [Z] 105:4 
M czarne [Z.] . 1072 
5 ID o i ADA 
W tablicy 24 uderza nas znaczny stosunek najmniejszej sze- 
rokości czoła do szerokości w policzkach w obrębie typu latifrons 
(brachycephalus). Swiadezy to, że w tym typie slnrakkórystycznćma 
jest znaczne zwężenie części twarzowej w stosunku do czołowej 
(przynajmniej w najwęższem miejscu) lub też stosunkowo znaczna 
szerokość czoła w najwęższem miejscu. 
Niektóre cyfry, obliczone na podstawie materyalu, zebranego 
przez Kalteneggera, wydają się niepewne (np. Rendena t)... 
1343!). 
Bydło polskie (czerwone i nadbużańskie), a także bretońskie 
i illiryjskie wykazuje naogół mniejszą szerokość najmniejszą czoła 
w stosunku do szerokości w policzkach, niż wiele z mierzonych 
przez Kalteneggera ras alpejskich, innemi słowy mniejsze zwę- 
żenie części twarzowej; jednakże ta różnica nie jest tak charakte- 
rystyczna, jak różnica między temi samemi rasami pod względem 
stosunku najmniejszej szerokości czoła do długości głowy (patrz 
str. 26). 
ydło nadbużańskie (zwłaszcza poprawne) „wykazuje w po- 
równaniu z czerwonem cokolwiek większe zwężenie części twa- 
rzowej. 
Między bydłem pierwotnem i poprawnem nie można pod tym 
dała stwierdzić różnicy charakterystycznej. 
TABLICA 25. 
Największa szerokość czoła w '/, szerokości w policzkach. 
Rasy obce. 
1) Typ longifrons. 2) Typ latifrons. 
Montavonery (347) 141:1 Dux (4H) . . . 1526 
Rendena (42$). . 1614 Pustertalery (294) 1526 
Zillertalery (299). 1529 

1) Zasluguje na uwagę, ż  Kaltośstzek (Die oesterr. Rinderracen T. 
> poda Poj 1889, str. 129) podnosi niezwykłą wązkość głowy w policzkach bydła a 
en 
