68 WALERYAN KLECKI 
bydłem nadbużańskiem. Pisałem w Zakończeniu tej części I, ze — 
zdaniem mojem — materyały pomiarowe dałyby nierównie więcej, 
gdyby zbierane były umiejętnie i dokładnie, metodą ścisłą i jedno- 
stajną. Niestety, nie o wszystkich mater ałach pomiarowych powie- 
dzieć można, iżby zebrane były umiejętnie i ściśle. Wiele tego ma- 
teryału, którym obecnie, w braku innego, posługiwać się musimy 
ając 
przedmiot od i (część I studyów o ara nadbużańskiem), 
te niedostatki wartości materyału, wziętego do porównań, przeszka- 
dzały daleko mniej. niż w badaniach niniejszej części II, których 
przedmiotem jest kształt głowy, w której zdaniem ogółu badaczów, 
najwyraźniej ujawniają się znamiona rasowe !). 
Tłó ómaczy się to w następujący sposób: 
„Dla porównawczej oceny kształtów potrzebne są „nietyle 
VIR 
W niniejszej py wik części pracy o bydle Rado da dd Wa a 
taty porównania cyfr relatywnych są zatem z natury rzeczy i z po- 
wodu niewątpliwych błędów, tkwiących w porównywanym mate- 
ryale, bez porównania mniej przejrzyste, niż w pe pierwszej, 
Której. przedmiotem było badanie kształtów tułow 
Że trafiają się w materyałach cyfrowych błędy, wynikające 

1) Kaltenegger (Die oesterr. Rinderracen 1 Band, 1 Heft 1879, str. 57) 
pisze: „Unter allen Theilen des Thierkórpers ist der Kopf derjenige, welcher 
die charakte istischen Merkmale einer f se am deutlichston zum  Ausdruc 
ingt“. 
