70 WALERYAN KLECKI 
ps ak ras bydła głównie na maści i geograficznem roz- 
sie 
Jeżeli ńiniejsze studya nie doprowadziły do wykrycia wielu 
wybitnych prawidłowości, nie może nas to dziwić, wobec oko- 
lieznosci, przedstawionych powyżej. Jeżeli jednak niektóre prawi- 
dłowości wystąpiły zupełnie jasno, pomimo że wskutek awya oko- 
liezności mogłyby być zasłonięte, — jest to dowodem, iż są one 
rzeczywiste, a nie przypadkowe. Na wykazane w tej pracy 
rawidłowości powinna być zwrócona baczna uwaga w dalszych 
badaniach kraniologicznych, do których niniejsze studya są wstępem. 
Z części II studyów o bydle nadbużańskiem wysnuwam na- 
stępujące wnioski: 
1% Pomiary zwierząt żywych naogół potwierdzają wniosek, wy- 
snuty na podstawie mniej licznych pomiarów czaszkowych 
przez Riiti meyera, podług którego u „bydła typu primigenius 
długość czoła jest cokolwiek większa, niż największa jego sze- 
rokość. Wynika to z następującego zestawienia: 
bługość Największa 
czoła szerokość czoła 
Anglery zarodowe (L. W.) . . . . 205 em. 195 em. 
Holendry Geest (W.) e (22005 225 
Wschodnie Fryzy srokate (L. W.) I 200 25 220 
Holendry wschodnio-pruskie (L. bid 2298 230 , 
Wschodnie Fryzy jednom. di W.) 230 y, 225 , 
Shorthorny zarodowe (L. W.) o Aro. 
Oldenburgi (Jeverland) (L. W). O y 22:07 
Holendry Marsch (W.). . a a 230 
29 U bydła dy adi (brachyceros) Riit. czoło bynajmniej nie 
jest szersze (w najszerszem miejscu) w stosunku do swojej 
długości, w porównaniu z bydłem typu primigenius; pang 
żywych zwierząt zatem nie potwierdzają wniosku R ü tim ey- 
era; natomiast czoło jest cokolwiek szersze Sioda ro- 
gami (u niektórych ras także w najwęższem miejscu) w sto- 
sunku do długości głowy, w porównaniu z bydłem typu 
primigentus. Zgodnie z Riitimeyerem, dowodzą pomiary 
żywych zwierząt, że u bydła typu longifrons część twarzowa 
jest w stosunku do długości głowy krótsza, niż u bydła typu 
primigenius. Pomiary Szwyców, a zwlaszeza Allgauerów (u któ- 
rych długość czoła dosięga połowy długości calej głowy), po- 
twierdzają wniosek Riitimeyera i uzasadniają nazwę „/on- 
gifrons*. 
o Bydło typu frontosus ma ezolo w stosunku do długości głowy 
niogół cokolwiek dłuższe, niż bydło typu primigenius. Pod tym 
oz 
