rs 
o 
WALERYAN KLECKI 
mentalerów bawarskich, u których odległość między nasadami 
rogów jest w stosunku do naj większej “szerokości czoła w ca- 
Tym =. ras największa. wynosi ona w 0/, ostatniej tylko 
Typ brachycephalus (latifrons Kalteneggera) bardzo chara- 
kterystycznie wyróżnia się z całego szeregu ras alpejskich, 
zbadanych przez Kalteneggera. W stosunku do długości 
glowy, w typie latifrons czoło jest dłuższe, wybitnie szer- 
szem i najszerszem miejscu, niż u bydła 
wach gośowiakych typów (longifrons, planifrons, grandifrons), 
a między rogami czoło jest w stosunku do d'ugosci głowy 
szersze, niż u większej części ras bydła typu longifrons i gran- 
difrons. Skrócenie części twarzowej i relatywna 
szerokość czoła jestzatem bardzocharakterysty- 
czna. Największa szerokość czoła jest u bydła brachycephalus, 
zgodnie z twierdzeniem Wilckens'a, większa, niż jego dłu- 
gość. W stosunku bowiem do długości czoła największa jego 
szerokość waha się w typie brachycephalus (latifrons) między 
1086 i 117:0. Jednakże błędnem byłoby mniemanie, że u by- 
dła typu primigenius lub frontosus stosunek ten nigdy nie prze- 
kracza 1000/,, u Holendrów bowiem wschodnio-pruskich wy- 
nosi 1022, au Build dochodzi do 1045, w badanych 
zaś przez Kalten eggera rasach alpejskich typu planifrons 
i grandifrons dochodzi do 118:4 i 115%. Charakterystyczną 
dla typu brachycephalus jest znaczna szerokość czoła, ale 
tylko w stosunku do długości głowy, nie zaś 
w stosunku do długości czoła; ponieważ czoło jest 
w stosunku do długości głowy znacznie rozwinięte także na 
długość (część zatem twarzowa stosunkowo krótka). — przeto 
w stosunku do długości ezoła największa szerokość 
czoła, chociaż zkądinąd znaczna, nie jest jednak wybitnie 
i charakterystyeznie wielka 
Ponieważ „między nasadami rogów czoło w typie. brachy- 
cephalus nie jest tak charakterystycznie (w porównaniu z by- 
dłem innych typów) szerokie, jak w miejscu najszerszem, — 
przeto słożeokć odległości między nasadami rogów do naj- 
większej szerokości czoła jest raczej nizki u bydła tego 
typu, czyli ezoło jest w górnej swej części ra- 
czej zwężone (w porównaniu z bydłem typu płanifrons 
i grandifrons). 
Ponieważ u bydła typu brachycephalus czoło jest szersze 
(niż u bydła innych typów Kalteneggera) w stosunku do 
długości głowy. zarówno w najwęższem, jakoteż w najszerszem 
miejscu, przeto w stosunku najmniejszej do największej sze- 
rokości czoła nie ujawnia się charakterystyczna różnica tego 
