6 EN „ОК. WALERYAN KLECKI 
Przemysłu i Rolnictwa, opracowanie artykułu dr. K. Graffa') 
Se ‚ — ani studya nad stanem hodowli bydła rogatego 
w Królestwie Polskiem, podjęte w r. 1898 przez Departament rol- 
nietwa i przemysłu rolnego rosyjskiego Ministerstwa dóbr państwa, 
ani wreszcie podobne studya, podjęte później (w roku 1899.) przez 
Sekcyę rolną warszawskiego Muzeum przemysłu i rolnictwa. . 
zirwinskij?) który z ramienia Ministerstwa dóbr pań- 
stwa badał stan hodowli bydła w Królestwie Polskiem, załatwia 
się szybko z kwestyą odmian i ras krajowego bydła, twierdząc, że 
krajowe bydło, przeważnie skrzyżowane z rasami importowanemi, 
w czystości prawie nigdzie się nie utrzymało i że rodzime bydło 
polskie wskutek tego zupełnie jest pozbawione wspólnego typu. 
Wspomniawszy tedy zaledwie o bydle świętokrzyzkiem i o bydle 
w Sterdyni, w którem podczas bytności swojej na miejseu w r. 1890 
dopatrzył się cech, charakterystycznych już to dla Shorthornów, jużto 
Holendrów, już wreszcie ras górskich, przechodzi Czirwinskij 
do opisu dworskich obór bydła poprawnych ras obcych, a dalej do 
żywienia bydła, prowadzenia hodowli, utrzymania i użytkowania 
bydła, zaraz bydlęcych i innych kwestyi czysto gospodarczej natury. 
Mało również zajmowali się sprawą cech rasowych bydła kra- 
jowego uczestnicy ankiety, podjętej zinieyatywy warszawskiej Sekcyi 
rolnej w celu zbadania stanu hodowli bydła rogatego w Króle- 
stwie Polskiem (referenci: pp. Czekanowski, Chaniewski, 
Wieniawski i Zalewski) Zadania tej ankiety były również 
ezysto gospodarskiej natury i pod tym względem zgromadzony ma- 
teryał zawiera wiele cennych wiadomości, ale naukową znajomość 
zawodów krajowego bydła mało posuwa naprzód. W tym kierunku 
może nawet usilniejsze były starania Sekcyi chowu inwentarza by- 
łego Towarzystwa Rolniczego, w którem między r. 1858 a 1860 
gorliwie zajmowano się rasami bydła, a w szczególności bydłem 
krajowem. Na posiedzeniach Towarzystwa dyskutowano o wyborze 
rasy, o cechach różnych odmian krajowego bydła (stepowego, żu- 
ławskiego, karpackiego, litewsko-poleskiego, nadwiślańskiego. świę- 
tokrzyzkiego, nazywanego inaczej opoczyńskiem, kieleekiem, chęcin- 
skiem, kamieniarskiem 14.4.) a w dyskusyach tych wyrażali swoje 
zapatrywania Henryk Starzeński, Paweł Popiel i inni. Za- 
sługuje na uwagę, że Sekcya chowu inwentarza ówczesnego Towa- 
rzystwa Rolniczego także zbierała wiadomości o bydle rogatem 
w kraju za pośrednictwem korespondentów okręgowych. Zebrany 
) Encyklopedya Rolnicza, zeszyt 9 i 10, Warszawa 1889. 
^ рвинскїй: „Скотоводство въ Привислянскомъ кра“. Москва 
18*3. (Министерство государетвенныхъ имуществъ. Департаментъ земледф- 
лія и сельской промышленности. ИзелЪдованіс современнаго (OCTOANIA CKO- 
D 
TOBO, тва Kb Poeciu Рогатый скотъ Вынусеъ ТУ). 
