12 DR. WALERYAN KLECKI 
w r. 18991). Wspominamy o tej pracy dlatego, że obejmuje ona 
studya nad rasą, żyjącą po części w obrębie ziem Rzeczypospo- 
litej, aż po jej wschodnie kresy i dalej na wschód. 
Z uezniów prof. Adametza, p. Marek Łuszczkiewiez 
opracował bydło świętokrzyzkie, którego opis zamieścił w niniejszem 
czasopiśmie ?). 
zut oka na systematykę krajowego bydła w Galicyi dał 
w r. 1894 Karol Malsburg, podówczas docent wyższej szkoły 
rolniczej w Dublanach, w rozprawie p. t. Z systematyki bydła kra- 
jowego 3). W rozprawie tej zestawił i omówił Malsbur$ż dawniej- 
sze prace nad bydłem krajowem, a biorąc za punkt wyjścia pierw- 
szą pracę Adametza о krajowem bydle brunatnem, która podówczas 
(w r. 1893) właśnie się była pojawiła, podał swoje własne spostrze- 
żenia nad galicyjskiemi rasami bydła rogatego. po części poparte 
pomiarami czaszek. 
ш. 
Z powyższego przeglądu dotychczasowych prae nad rasami, od- 
mianami i zawodami bydła rogatego w Polsce widzimy, że naukowe 
ich opracowywanie datuje się od niedawna. Galicyjskie odmiany 
zaczął opracowywać systematycznie Adametz, a choć pracy tej 
wiele poświęcił trudu i choć wyniki jej są pierwszorzędnej donio- 
słości, to jednak wiele jeszeze pozostaje tu do zrobienia, więcej. niż 
w ciągu swego życia może zrobić jeden badacz. O bydle rogatem 
w Królestwie Polskiem i na wschodnich kresach Polski wiemy Je- 
szcze mniej, niż o galieyjskiem. To też otwiera się tu wdzięczne 
i obszerne pole dla wielu badaczów, naukowo i praktycznie upra- 
wiających hodowlę bydła. Badania takie. a w szczególności ścisłe 
pomiary bydła (żywego i szkieletu), mają także wielkie znaczenie 
metodologiczne. Pomimo licznych już prac w tym kierunku, me- 
tody wykonywania pomiarów zwierząt i czaszek nie są dostatecznie 
ustalone, а eo ważniejsza, wnioski, wyprowadzane z dokonanyc 
pomiarów, czasem nastręczają różne wątpliwości. Brak nam do- 
tychezas krytycznych, porównawczych studyów metodologieznych, 
wyświetlających znaczenie niektórych wymiarów, granice waha 
wśród różnych osobników w obrębie jednej rasy w porównaniu 
z wahaniami u różnych ras, wielkość błędów Ay idaalnych i wpływ 
ich na wysnuwane wnioski, wpływ różnie w centymetrach na od- 
?) К. Роецишевекій. Южно pyeegiit скотъ. „Сельское хозяйство 
H JbceopozceTpo“, 1899. 
U *) Marek Luszezkiewicz: O bydle gór Swietokrzyzkieh. Sprawozda- 
nie Komisyi Fizyografieznej Т. 34.. Kraków 1899. ; ы 
lj Karol Malsburg: Z systematyki bydła krajowego. Rocznik krajow?) 
wyższej szkoły Dublańskiej, 1894. 
к 
