STUDYA NAD, BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 17 
I. 
August Dehnel 
Obora bydła krajowego w majątku 
Sterdyń. 
Położenie geograficzne. Majątek Sterdyń znajduje się na Pod- 
lasiu, w ziemi drohiekiej, na pograniczu Mazowsza (w powiecie 
sokołowskim gubernii siedleckiej), mniej więcej o milę od rzeki 
Bu 
ga. 
Historya obory sterdyńskiej. Obora krajowego bydła w Ster- 
dyni istnieje od r. 1870, jak to wykazują miejscowe regestra go- 
spodarskie, które w tym celu przeglądałem. Pierwotnym materyałem, 
z którego ta obora została utworzoną, było czystej krwi krajowe 
bydło maści rozmaitej, przeważnie jednak czarnej. które sprowa- 
dzono do Sterdyni przed laty trzydziestu z szlacheckich zaścianków, 
położonych po prawym brzegu Buga, już w gubernii łomżyńskiej. 
W gubernii bowiem siedleckiej, a mianowicie w powiecie sokoło- 
wskim, bydło rodzime dawnego typu, o ile mnie się zdaje, już nie 
spotyka się weale; znikło ono pod wpływem ras zagranicznych. spro- 
wadzanych do kraju przez właścicieli większych posiadłości i od 
wielu już lat w posiadłościach tych hodowanych Natomiast w li- 
eznyeh zaściankach szlacheckich gubernii łomżyńskiej stroniono od 
wszelkich innowaeyi. uporczywie trzymając się wszystkiego, co sta- 
rodawne i miejscowe, i dzięki temu ocalało tam rodzime bydło kra- 
jowe, t. zw. nadbużańskie, domieszką obcej krwi nie zmienione, 
z powodu niedostatecznego żywienia i niedbałego chowu nędzne, 
maści przeważnie czarnej. i 
o prawda trudno przypuszczać, aby i w tem bydle nie było 
bezwzględnie żadnej domieszki krwi obcej; ale jeżeli gdzie, to chyba 
w Łomżyńskiem typ krajowego bydła najlepiej się przechował. 
Przed laty trzydziestu skupiono po owych  zaściankach 
łomżyńskich kilkadziesiąt cieliczek 2 do 3 miesięcznych tej rodzi- 
mej rasy, wychowano je bardzo starannie i przeprowadziwszy sele- 
kcyę, wyborowe jałoszki zatrzymano do chowu, jako —— za- 
rodowy, z którego z biegiem czasu powstała obora sterdyńska. 
obec tego, że obora sterdyńska była i jest zupełnie odoso- 
bniona w okolicy jako obora bydła krajowego, a dla uniknięcia 
chowu w pokrewieństwie i w celu odświeżenia krwi koniecznem 
było posługiwanie się buhajami z innych chowów, miała więc obora 
ta do walezenia z wielkiemi trudnościami, o których nieraz słysza- 
łem, będąc naoeznym świadkiem prowadzenia tej hodowli w Ster- 
dyni. Na trudność dostania buhajów nieraz słyszałem utyskiwania. 
Spraw. Kom. fizycgr. T. XXXVII. Część III. 2 
