46 Di. WAEHRYAN KbkEOKEI 
mie wSterdyüi!) Natomiast jakoby nie spotyka się wcale jedho= 
maścistego ézarnegó bydła +урї hadbużańskiego ani nad Liweem 
(w powiecie węgrowskim gübernii siedleckiej), ani też w innych 
częściaćh Podlasia; np. w okolicach, położonych w górnym biegu 
Büga, pó lewej jego stronie, w kierunku Drohiczyna. Tych jednakże 
wiadomoSei, üdzielonyéh mi w Sterdyni, nie miałem sposobności 
sprawdzić. 
Jakkolwiek należy przypuszczać, że obszar, zamieszkiwany 
przez Gżarńe bydło nadbużańskie, jest dosyć znaczny, jak to już 
widać z podanych powyżej wiadomości, to jednak zdaje mi się, 2e 
obecnie glównem centrum, gdzie bydło tego typu przecho- 
` walo się w największej czystości, jest gmina Kamieńczy 
Wielki i gminy sąsiednie. j 
. Przypuszczenie to opieram na tem, że w miiarę tego 
i ‚йе. jak się 
do Kamieńczyka zbliżałem (od Czyżewa), ilość czarnego bydła w sto- 
sunku do ogólnej ilości bydła statecznie się zwiększała; w miarę 
tego zaś, jak się od Kamieńczyka oddalałem (w kierunku Szepie- 
towa), ilość bydła czarnego statećznie się zmniejszała. 
trzymanie się pierwotnego typu bydła czarnego w okolicy Ka- 
mieńczyka w całej jego czystości, być może, tlómaezy ta okoliczność; 
że okolica ta może najmniej była wystawiona na wszelkie wpływy 
zewnętrzne; wskutek odległości od centrów handlowych, złych ko- 
munikacyi, braku większych majatków, a wreszcie — last not least — 
wskutek usposobienia miejscowej drobnej szlachty, bardzo przy- 
wiązanej do dawnych tradycyi i stroniącej od wszelkich nowości. 
użo bydła ezarnego spotykać można na jarmarkach po mia- 
steczkach i osadach ziemi nurskiej i Podlasia. Najwięcej może 
przyprowadzają go do Ciechanowca; oprócz tego, eentrami handlu 
tem bydłem są: Czyżew, Wysokie - Mazowieckie, Sokoły, Brańsk, 
a nawet podobno Bielsk i Kleszczele. ; 
Zanim przejdę do dokładniejszego opisu bydła, w części po- 
wiatów ostrowskiego i mazowieckiego, pragnąłbym podać niektóre 
szczegóły o tych powiatach, zaczerpnięte ze statystyki urzędowej, 
które poniekąd rzucają pewne światło na warunki, w jakich bydło 
to żyje. i 
Ogólna charakterystyka powiatu ostrowskiego i mazowie- 
ski a zwłaszcza mazowiecki, gubernii jama siej, w których prowa- 
dziłem moje studya nad miejscowem byd 1) аах 
małej własności ziemskiej, a zwłaszcza drobnoszlacheckiej, i nieza- 
1) Wśród krów, należących do ofieyalistów i służby folwarcznej w Sterdy mi, 
źnajdowały sie, podczas mójej bytności, sztaki czarne, poéhodzdee ż najbliższe 
okolicy Stetdyni (š Chádzyna, Ceratówa iid.) 
