STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 49 
drobnoszlacheckiej, a nie do właścicieli gospodarstw drobno- 
szlacheckich. W okolicy, w której studya moje prowadziłem, gospo- 
darstwa drobnoszlacheckie mają przeważnie ро 10—15 morgów, a nie- 
zbyt liczne większe dworki — więcej. czasem nawet do 100 mor- 
gów. Z wiadomości statystycznych, zebranych przez eentralny Ko- 
mitet statystyczny 1) wynika, że własność prywatna, nie stowarzy- 
szona s wyłączeniem włościańskiej), poniżej 100-m or ERWA HI- 
nosi w powiecie ostrowskim 51119 morgów == 67°/,, w powiecie 
mazowieckim 78426 morgów = 80°/, całej, (tj. bez różnicy rozle- 
głości gospodarstw) własności prywatnej niestowarzyszonej (z wyłą- 
czeniem Mia kiej). 
o ogromnego dominowania własności małej, a zwłaszcza 
drobnoszlacheckiej, w powiatach ostrowskim i mazowieckim, powiaty 
te bynajmniej nie należą s geo zaludnionych. Gdy w całem Kró- 
lestwie Polskiem na 1 rstę kwadr. przypada RICA 611 
ludności wie TERME to ү asem w powiecie ostrowskim przy- 
mniejsza Ge ludności i wiejskie na 1 wiorstę kwadr. 
Де hodowla bydła w powiecie ostrowskim i mazowieckim sta- 
nowi czynnik gospodarczy, o tem świadczy stosunkowo bar- 
dzo znaczna ilość bydła w tych powiatach, w porównaniu z innemi 
częściami Królestwa Polskiego. Gdy bowiem w Królestwie Polskiem 3) 
przypada na 100 mieszkańców przeciętnie 31:9 sztuk bydła, a w gu- 
bernii łomżyńskiej 37:5, — to tymczasem w powiecie ostrowskim 
przypada na tę samą liczbę mieszkańców 39:2, a w mazowieckim 
nawet 49:0 sztuk. W tych gminach, w których badania moje pro- 
wadziłem, ilość bydła na 100 mieszkańców waha się od 41:6 (Dmo- 
chy-Glinki) do 642 (Szepietów) sztuk. 
ateryały, zebrane przez warszawski Komitet statystyczny, 
uczą nas nadto, że ilość bydła na 100 dziesięcin ziemi uprawn 
(bez lasów) jest większa w powiatach ostrowskim (39-0) i mazowie- 
ekim (38:7), niż przeciętnie w Królestwie SRR (35:5). Jednak 
należy zaznaczyć, Ze jest ona mniejsza tej przeciętnej w gmi- 
nach Dmochy-Glinki (32:2) i kodek Wielki 5). 
Naogół można jednak powiedzieć, że okolice, w których stu- 
1) Vade Wiadomości statystyczne, dotyczące dóbr stowarzyszonych, zebrane 
z akt Towarzystwa phi ziemskiego po dzień 1 stycznia 1893 VI. Guber- 
nia łom żyńska. Warszawa 1895, str. 32. 
BapmaBckaro етат тистическаго Комитета. Выпускъ XI. Состо- 
anie Sege въ 10 губерніяхъ Царства Польскаго къ 1-му января 1898 года. 
Варшава 1894, str. 51, 58, 141. 
зу Ibidem. Вьшуекъ ХУШ. Статистика коневодства и скотоводства въ 
О губернїяхъ Царства Польскаго въ 870 и 1899 гг. Варшава 1901, вїт. 75, 
oraz 29--31. 
Spraw. kom. fizyogr. Т. XXXVII. Część III. 4 
