STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 61 
na pastwisku, a zimą przebywa w budynkach, po większej części 
źle zbudowanych i chłodnych. Względna cienkość skóry do pewnego 
stopnia przemawia za pewną zdolnością przyrodzoną w kierunku 
mlecznym. Przemawia za nią po części także długość klatki pier- 
siowej, o której daje pojęcie odległość pomiędzy ostatniemi dwoma 
żebrami, pomiędzy które u większości krów można włożyć swo- 
bodnie przynajmniej 2, a często nawet 3 palee. Chociaż u ogółu 
sztuk oznaki mleczności, wzięte razem pod uwagę. są średnie, to 
jednak trafiają się sztuki o wybitnych oznakach mleczności. 
Takich sztuk o zupełnie dobrych oznakach mleczności widziałem 
dosyć wiele w gospodarstwach, gdzie bydło lepiej było żywione. 
Spotęgowaniem mleczności miejscowi hodowcy dotychczas malo 
się zajmowali, po części z powodu braku umiejętności, po części 
także z powodu małego zbytu na produkty nabiałowe. W os atnich 
czasach bardziej oświeceni posiadacze kilko-włókowych gospotdarstw 
zaczynają już myśleć o wyrobie masła centryfugalnego i wysyłaniu 
do Warszawy, a tem samem zapewne będą się starali mleczność 
miejscowych krów powiększyć. 
Wychów młodzieży i żywienie. Cielę, przeznaczone do chowu, 
przez pierwszych 6 tygodni ssie matkę (cała ilość mleka), przez na- 
stępne 2 tygodnie jeszcze częściowo karmi się mlekiem, a równo- 
cześnie zaczyna skubać siano. 
Naogół żywienie bydła jest dosyć nędzne, do czego przyczy- 
nia się niedostateczna ilość dobrych pastwisk. Przytem rzadko kiedy 
pastwisko stanowi wyłączną własność jednego właściciela. Zwykle, 
niemal powszechnie, bydło z całej wsi lub zaścianka, czasem nawet 
z kilku zaścianków !), pasie się razem na wspólnem pastwisku. Osta- 
tnimi czasy zaczyna się rozpowszechniać przeświadczenie, że to wspólne 
pastwisko jest niedostateczne; coraz więcej też wchodzi w zwyczaj 
bardziej dla drobnego posiadacza kłopotliwe pasanie „miedzami*. 
System ten polega na tem, że po wypasaniu ścierniska na polu, sta- 
nowiącem własność jednego gospodarza, sztuki bydła, prowadzone 
na postronkach, pasą się na miedzach i w rowach sąsiednich, przy- 
czem często się zdarza, że stąpając nogami po ściernisku swego wła- 
ściciela. bydlę wyjada zboże lub rośliny pastewne z pola sąsiada. 
Szkody, stąd powstające, równoważy sobie poszkodowany przez za- 
stosowanie tego samego systemu względem swego sąsiada. U go- 
spodarzy, którzy nie poprzestając na wspólnem pastwisku, stosują 
także pasanie „miedzami*, bydło wygląda daleko lepiej, niż tam, 
gdzie tego zwyczaju niema. Zimowe żywienie bydła pozostawia 
wiele do życzenia, podobnie jak i letnie; większość bowiem hodow- 
1) Zwłaszcza tam, gdzie te zaścianki powstały z jednego większego za- 
ścianka. 
