68 DR. WALERYAN KLECKI 
W pracach swoich pp. Dehnel i Zakrzewski szezegó- 
łowo zbadali przeciętne wymiary krajowego bydła w Sterdyni, 
wziąwszy za podstawę normy, podane przez prof. Wernera 
i prof. Kraemera. Podług tych norm ocenili wielkość każdego 
z osobna wymiaru i na tej podstawie wysnuli ogólny pogląd na 
użytkowy typ tego bydła 1). 
W niniejszych studyach zamierzam : 
1) zbadać, w jakim kierunku poszło uszlachetnienie bydła ` 
w Sterdyni, i do jakiego doszło stopnia. Badanie to opierać się bę- 
dzie na porównaniu wymiarów bydła sterdyńskiego z wymiarami 
bydła różnych ras poprawnych, orąz z wymiarami bydła z ziemi 
nurskiej, stanowiącego materyał pierwotny, z którego powstała obora 
sterdyńska; ` 
2) określić, o ile bydło nadbużańskie kształtami swóimi ró- 
żni się od czerwonego bydła podkarpackiego, a mianowicie w ja- 
kim stosunku wzajemnym znajdują się: zarodowe bydło w Ster- 
dyni i zarodowe czerwone bydło polskie w Galicyi, a także prymi- 
tywne bydło nadbużańskie i prymitywne podkarpackie. Porównanie 
to umożliwia mi ogłoszona w r. 1901 praca prof. Adametza 
o czerwonem bydle polskiem; do 
.9) oznaczyć stopień wyrównania bydła w oborze sterdyńskiej, 
przez szczegółowe rozważenie wahań wielkości pojedyńczych wy- 
miarów u różnych krów obory sterdyńskiej. H 
Sądzę, że to szczegółowe, na pomiarach oparte studyum nie” 
tylko pozwoli bezstronnie ocenić, jaki rezultat wydała praca 
nad uszlachetnieniem bydła krajowego w Sterdyni, ale przedewszyst- 
kiem dokładnie nas pouczy, jakie są charakterystyczne znamiona 
bydła nadbużańskiego, ujawniające się w jego składzie. Nadto spo- 
dziewam się, że studya te będą pożyteczne ze względów metodolo- 
gicznych, że mianowicie przyczynią się one do właściwej oceny 
rzeczywistej wartości pomiarów, pouczając w jaki sposób 1. 
jakiego' stopnia z nich można korzystać, a zarazem wskazując 
granieę, po za którą pomiary już nie mogą uwydatniać isto- 
tnych różnie. 
Podane“ w niniejszej pracy” wymiary bydła rozmaitych ras 
czerpię z następujących źródeł: 
“ 
1) Zauważę przy sposobności, że z samej oceny typu jako: „mleczne 1 
oczywiście nie można jeszcze wysnuwać wniosków o rzeczywistej mleczności ër? 
tego typu. Normy Wernera i Kraemera stosują się do bydła ras рерге 
i przedstawiają relatywne wymiary bydła typu mlecznego, opasowego i o użytku 
wielostronnym. Okre&lajae bydło ра podstawie tych norm jako 
tem samem stwierdzamy. że nie ma ono budowy, | I 
Jednakże rzeczywista wydajność mleka zależy od wielu czynników, których zale- 
dwie część znajduje pewne ódbicie w składzie zewnętrznym. 
© 
B 
