STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 81 
albo dlaczego jest ona również nizka u bydła świętokrzyzkiego 
w tym specyalnie wypadku, gdy długość tułowia oznaczaną była 
skośnie (82'/0/,). Mimo takich nieprawidłowości, zestawione w ta- 
blicy liczby dowodzą, że w pewnych granicach wspomniany 
przez nas związek niezaprzeczenie istnieje, a jeżeli niektóre liczby 
niezupełnie jasno się tłómaczą, to najrozmaitsze mogą tego być 
przyczyny: bądź, że mierzoną była niedostateczna liczba okazów, 
bądź też, że wybrane do mierzenia okazy pod względem stosunku 
długości do wysokości nie były typowe, bądź wreszcie, że sposób 
mierzenia nie zawsze był jednakowy lub też że nastąpiła omyłka 
w mierzeniu lub obliczeniu; takie wyłamywanie się pewnej liczby 
z ogólnej reguły może także mieć jakieś głębsze, obecnie nam nie- 
znane, uzasadnienie albo też przyczyną jego może być to, że zo- 
stała przekroczoną granica, do której pomiary nasze jeszcze są 
zdolne odkrywać prawidłowość w badanych przez nas zjawiskach. 
Po tych zastrzeżeniach eo do wartości podanej powyżej ta- 
blicy, która uczy nas, że do pewnego stopnia stosunek wyso- 
kości w kłębie do długości tułowia rzeczywiście jest wskaźnikiem 
stopnia poprawności rasy, rozpatrzmy, jakie z niej płyną wnioski 
со do bydła nadbużańskiego. Rozejrzenie się w liczbach tablicy 
prowadzi nas do wniosku, że: 
1) bydło z ziemi nurskiej wykazuje niezwykle duży 
wzrost wstosunku do długości tułowia,ito wtak zna- 
cznej mierze, jak żadna inna z wyliczonych ras і od- 
mian bydła. Na podstawie tego wskaźnika, należałoby 
uważać bydło z ziemi nurskiej jako nadzwyczaj pierwotne, 
bardziej pierwotne, niż np. ezarnogórskie; 
2 dło sterdyńskie pod względem stosunku wzrostu 
do długości tułowia mniej więcej odpowiada przeciętnej z najbar- 
dziej znanych galicyjskich obór zarodowych czerwonego bydła pol- 
skiego, zmierzonych przez prof. Adametza. Bydło czarne 
pod tym względem okazuje się bardziej poprawnem, 
niż czerwone. Liczby (zdaje się, mniej pewne), określające sto- 
sunek wysokości w kłębie do długości tułowia, skośnie mierzo- 
nej, są dla bydła sterdyńskiego zbliżone do odpowiednich liczb np. 
dla czerwonego bydła ^ aer el dla Oldenburgów, a mniejsze od 
liczb dla południowo-niemieckich Simmenthalerów i Allgauerów 1). 
Stosunek wysokości do długości tułowia wykazuje u bydła 
z ziemi nurskiej bardzo znaczne wahania, u bydła sterdyńskiego 
1) Że południowo-niemieckie Simmenthalery i Allgauery są w stosunku do 
swojej długości wyższe, aniżeli bydło sterdyńskie, możnaby tłómaczyć sobie dłu- 
giemi w stosunku do długości tułowia nogami bydła tych ras. 
Spraw. Kom. fizyogr. T. XXXVII. Część III. 6 
