STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 85 
sze i 3) krowy średniej wielkości, których długość jest większą 
od przeciętnej, ale wysokość mniejszą lub jej tylko równą, albo 
dwrotnie, — i jeżeli dla każdej reż réi oznaczymy liczbę sztuk, 
u których stosunek wysokości w Ке o długości tułowia jest 
większy od stosunku przeciętnego, oraz liczbę pies u ter ten 
ki ret jest od przeciętnego mniejszy, — to okazuje się, że 
Wśród krów z ziemi nurskiej На 1 rów „wielkichć 
wykkzają, stosunek wysokości w kłębie do długości tułowia mniejszy 
od przeciętnego, a na 13 krów „małych*: u 10 stosunek ten jest 
od przeciętnego większy, a u 2 bardzo blizki przeciętnego; | 
Wśród krów, mierzonych przez p. Dehnela, na 5 krów „wiel- 
ep 4 wykazuje stosunek mniejszy od przeciętnego, na 7 małych 
— 5 wykazuje gege większy od przeciętnego, a 2 — prawie 
TENE przeeietnem 
$ród krów czarnych, „mierzonych przez p. Zakrzew- 
skiego, na 9 krów „wielkich“ u 5 stosunek wysokości do ams 
gosel jest кы од” prteciytneph, na 10 krów „małych* u 8 
stosunek ten jest większy od przeciętnego; 
d) Wśród krów czerwonych, mierzonych przez p. Zakrzew- 
skiego, па 4 „wielkie“ u З stosunek jest mniejszy od przecię- 
tnego, na 6 „malych“ u 5 w mowie będący stosunek jest od prze- 
ciętnego większ 
W obrębie zatem danej grupy (rasy, odmiany, chowu) stosu- 
nek wysokości w kłębie do długości tułowia może ulegać znacznym 
wahaniom, a wartość (wielkość) сш. stosunku jest ściśle związana 
z wielkością zwierząt: sztuki większe są w stosunku do długości 
na ogół niższe, sztuki mniejsze są w kla do długości wyższe, 
Jest to zresztą zupełnie zrozumiałe: długość tułowia ma znacznie 
większą amplitudę wahań, niż wysokość; sztuka zatem większa, je- 
żeli ma budowę normalną, jest zwykle o znacznie większą liczbę cen- 
tymetrów dłuższa od mniejszej, niż wynosi odpowiednia różnica we 
wzroście obu krów; tem samem musi ona eC dluzsza w stosunku 
o dp weiss w porównaniu ze sztuką m 
Tak samo, w rasie bydła, której кенг, są większe rozmiary 
zwierząt, niż przeciętne rozmiary bydła wogóle, (t y wszystkich 
jego ras), sama wielkość zwier za t oddziaływać będzie zmniej- 
szająco na właściwy а rasie (przeciętny) stosunek wysokości 
do długości 1). Jeżeli mimo to stosunek ten będzie w przecięciu wy- 
soki, przemawiać to Een za istotnie mniejszym stopniem popra- 
wności danej rasy. Podobny przypadek zachodzi z bydiem sterdyń- 
skiem. Bydło to w porównaniu z czerwonem polskiem zarodowem 
1) Być może, że w podobny sposób wypadnie wytłómaczyć relatywnie małą 
wartość sto delen wzrostu do "we brunatnego bydła illiryjskiego, najwięk- 
szej odmiany rasy illiryjskiej 
