112 DR. WALERYAN KLECKI 
z bydłem z ziemi nurskiej, ale także z czerwonem sterdyńskiem 
lub z bydłem z epoki, kiedy pomiary wykonywał p. Dehnel. 
Głębokość piersi (relatywna) wykazuje pewną zależność od 
wielkości zwierząt. 
tak, z pośród 27 czarnych krów sterdyńskich [Z.]: U 
1) na 9 krów wielkieh (t. j. wzrostu 1 dlugošei wiekszej, ni 
przeciętna), 6 sztuk ma głębokość piersi w stosunku do długości tułowia 
a 7 sztuk — w stosunku do wysokości w kłębie) mniejsżą, niż. 
przeciętna; 2) na 10 krów „małych* — 9 sztuk ma głębokość 
piersi w ?/, długości tułowia (a 8 sztuk — w stosunku do wyso- 
kości w kłębie) większą. niż przeciętna. a 
Bydło nadbużańskie jest od czerwonego polskiego w Gest 
większe (dłuższe i roślejsze). Jeżeli zatem ma pierś w stosunku do 
wzrostu i do długości tułowia głębszą. niż czerwone polskie, — to 
wskazuje to tem bardziej, że ta znaczna głębokość piersi jest rasową 
cechą bydła nadbużańskiego. 
V. Długość głowy. 
Ponieważ jedni autorowie (np. Kaltenegger, po części 
Werner) oznaczają długość głowy do początku śluzawicy, 1nn! 
(пр. Adametz) oznaczają ją „do przedniej krawędzi wargi gór- 
nej“ lub, со na jedno wychodzi, „do środka śluzawicy* (np. Lydtin 
i Werner), wreszcie inni autorowie (np. Holdefleiss), nie podają 
bliższych szczegółów o sposobie, jakim ten wymiar oznaezali, a jeszcze 
inni (poczęści Werner, Adametz, Ullrich i inni) mierzą długość 
głowy obu sposobami, przeto w następującej tablicy różnice te z0- 
stały o ile możności ściśle uwzględnione. Jednakże dla ras, ozna- 
czonych gwiazdkami, pozostaje niepewnem. czy dany wymiar ozna- 
cza całą długość głowy, czy też długość do początku śluzawicy. 
(patrz tablice str. 113, 114, oraz 115). | 
w^ porównaé pod wzgledem relatywnej dlugosei glowy bydlo 
8 
nadbuzaüskie z bydlem tych ras, dla których długość tułowia mie- 
rzoną była skośnie, podaję tablicę następującą: 
(patrz tablicę str. 116). 
Z liezb, zestawionych w tablicach poprzedzających wynika: 
1) że bydło z ziemi nurskiej ma przeciętnie głowę o 27 — 5:1 em 
dłuższą, niż bydło rozmaitych odmian włościańskiego czerwonego 
bydła polskiego w Galieyi, a o 3:8 —9-8 em. dłuższą, niż bydło rasy 
