STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 117 
mujących oznaczeń p. Zakrzewskiego — trochę dłuższą), jak za- 
rodowe czerwone polskie bydło w Galieyi.. i 
| orównanie bydła nadbużańskiego (pierwotnegó 
1 poprawnego)zezerwonem galieyjskiem (pierwotnem 
1 poprawnem) pod wzgledem stosunku długości głowy 
do długości tułowia daje nam zatem taki sam rezul- 
tat. jaki otrzymaliśmy, porównywając obie te rasy 
pod względem stosunku wysokości w kłębie do dłu- 
gości tułowia. | 
.. . Przez selekcyę (mniej lub więcej świadomą celu lub nawet 
nieświadomą) skrócono bydlu nadbużańskiemu w Sterdyni głowę 
w stosunku do długości tułowia; innemi słowy: głowa daleko mniej 
się wydłużyła, niż tułów (w porównaniu z typem pierwotnym). To 
samo miało miejsce w galicyjskich oborach czerwonego bydła, ale 
w typie pierwotnym bydło nadbużańskie ma głowę 
o wiele dłuższą w stosunku do długości tułowia, niż 
czerwone podkarpackie, tak samo jak ma wstosunku 
do długości tułowia większy niż bydlopodkarpackie 
wzrost spowodowany nie wysokonożnością., ale nie- 
zwykłym rozwojem tułowia na 
Znaczną w stosunku do długości tułowia długość głowy bydła 
z ziemi nurskiej, podobnie jak i duży jego wzrost w stosunku do 
tejże długości, możnaby tłómaczyć krótkością tego tułowia. Śre- 
dniej długości głowa w stosunku do bardzo krótkiego tułowia by- 
łaby bardzo długą. Aby należycie wyjaśnić, jak wielką jest długość 
głowy u bydła tej rasy w porównaniu z innemi, a niezależnie 
od większej lub mniejszej krótkosei tułowia, podaję 
tablicę następującą, w której długość głowy (do przedniej krawędz. 
wargi górnej lub w pomiarach Lydtina i Wernera do środkoi 
wego punktu śluzawicy) wyrażoną jest w 9/, wysokości w kłębie- 
(patrz tablicę str. 118) | | 
Ostatnia tablica uczy nas, że jak na swoją wielkość, bydłó 
z ziemi nurskiej ma niezwykle długą głowę. niezależnie od 
tego, że tułów jego jest bardzo krótki; głowa bowiem jest 
bardzo długą nawet w stosunku do wysokości w kłębie 
i bydło z ziemi nurskiej tą relatywną długością głowy przew yz 
sza wszystkie zmierzone rasy bydła (nawet bretońską), 
z wyjątkiem brunatnej odmiany illiryjskiej rasy. To brunatne bydło 
illiryjskie w stosunku do długości jest bardzo małego wzrostu, i dla- 
tego głowa jego w stosunku do wzrostu wypada bardzo wiel; 
kiej długości, choć w stosunku dó długości tułowia jest krótsza, 
niż głowa bydła z ziemi nurskiej. WOYKE x { 
