124 ih ЮВ. WALERYAN .КІЕОКІ 
wnieniem skombinowanego działania dwuczynników: 
rasy (selekcyi naturalnej) i uszlachetnieńia (selek- 
cyi sztucznej itd.) 
Uszlachetnienie, zależnie od sposobu prowadzenia selekeyi, iść 
może w rozmaitym kierunku. I tak, w jednym np. przypadku może 
silnie się zmniejszyć stosunek długości głowy i wysokości w kłębie 
do długości tułowia, a relatywne skrócenie nóg (w stosunku do 
długości tułowia) może być daleko mniejsze; w innym zaś przypadku 
relatywne skrócenie nóg i relatywne wydłużenie tułowia może być 
znaczne, a stosunek długości głowy do długości tułowia w znacznie 
mniejszym stopniu może uledz zmniejszeniu i t. p. 
W następującej tablicy zestawione są liczby, które wskazują, 
w jakim kierunku poszło uszlachetnienie w trzech rasach (nadbu- 
żańskiej, czerwonej podkarpackiej i bretońskiej) i do jakiego doszło 
stopnia pod względem relatywnego skrócenia głowy. nóg i wydłu- 
Zenia tułowia. Liczby dla poprawnej formy bydła nadbużańskiego 
stosują się do czarnego bydła sterdyńskiego, liczby zaś do pierwo- 
tnej formy bydła czerwonego polskiego stosują się do bydła karpa- 
ckiego z okolic Muszyny. | 
(patrz tablicę str. 125). 
Liczby tej tablicy uczą nas, że u bydła nadbużańskiego rela- 
tywne skrócenie głowy i relatywne obniżenie wzrostu (w stosunku . 
do długości tułowia) były znacznie wydatniejsze!) niż u ezer- 
wonego bydła polskiego (lub u bydła bretońskiego), natomiast rela- 
tywne skrócenie nóg, tak wydatne u bydła bretońskiego, już mniej- 
sze u czerwonego bydła polskiego. było u bydła nadbużańskiego 
bardzo niewydatne. ! 
Jeżeli sobie przypomnimy, że za znamiona rasowe bydła nad- 
bużańskiego uznaliśmy znaczną długość głowy i znaczny wzrost 
w stosunku do długości tułowia, przy nogach krótkich, to możemy 
teraz powiedzieć, że przez selekcyę 1 uszlachetnienie najwydatniej 
uległy relatywnemu zmniejszeniu te właśnie wymiary, które niejako 
z natury były największe, te zaś, które z natury już były relaty- 
wnie małe (np. długość nóg) uległy w daleko mniejsżym stopniu 
zmniejszeniu. y tat CE E 
i Pomimo jednak tego niwelującego wpływu selekcyi, znamiona, 
odróżniające bydło nadbużańskie od karpackiego pod względem za- 
sadniczych proporeyi ciała, utrzymały się o tyle, że są one widoczue 
także przy porównywaniu bydła oprawnego w Sterdyni z po” 
prawnem bydłem w Ои: oborach ezerwonego bydła po 
skiego. w, Galicyi. | 
` t { e vy 
ç «^ +97 
i | d V 
(1. *) U bydła nadbużańskiego przez uszlachetnienid głowa skróciła się w sto- 
sunku do długości tułowia 2 razy: więcej, niż u czerwonego bydła polskiego. ` 
