STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 129 
już są wahania przeciętnego stosunku długości głowy do wysokości 
w kłębie, a największą relatywną amplitudę wahań wykazuje 
przeciętny stosunek długości głowy do długości tułowia. Ten stosu- 
nek, wykazujący w szeregu ras największe wahania, najlepiej zatem 
rasy te odróżnia. Natomiast w obrębie jednej rasy (nadbużańskiej) 
stosunek długości głowy do wysokości w kłębie, a zwłaszcza do dłu- 
gości tułowia, wykazuje daleko mniejszą relatywną amplitudę wahań, 
niż w obrębie szeregu ras, czyli jest względnie stalszy i dlatego 
stosunek ten możemy uważać jako lepiej charakteryzujący rasę. 
Zauważmy, że: 
1) stopień stałości stosunku długości głowy do długości tułowia 
yi: 
stopień stałości stosunku długości głowy do wysokości w kłę- 
bie określa ścisłość korrelacyi między: 
a) długością głowy i wysokością w kłębie; . ы 
: b) stosunkiem długości głowy do długości tułowia i stosun- 
kiem wysokości w kłębie do długości tułowia; 
3) stopień stałości stosunku między długością głowy i wyso- 
kością nóg określa ścisłość korre асуі: 
a) między długością głowy i wysokością nóg; 
j b) między stosunkiem długości głowy do długości tułowia 
1 stosunkiem wysokości nóg do długości tułowia. 
. Wśród sterdyńskich krów czarnych największą stałość (naj- 
mniejszą absolutną i relatywną amplitudę wahań) wykazuje stosunek 
długości głowy do długości tułowia (mniejszą — do wysokości w kłę- 
bie, najmniejszą — do wysokości nóg), czyli: wśród czarnych krów 
sterdyńskich długość głowy jest w najściślejszej korre- 
lacyi z długością tułowia (w mniej ścisłej — z wysokością 
w kłębie, w najluźniejszej — z wysokością nóg), albo stosunek 
długości głowy do wysokości w kłębie jest w najśei- 
ślejszej korrelacyi ze stosunkiem długości tułowia 
о wysokości w kłębie. : : 
Następujące zestawienie uczy nas, jak wielkim jest stopień ści- 
słości tej najściślejszej korrelacyi: Í 
Na 27 czarnych krów sterdyńskich 17 ma głowę dłuższą niż 
przeciętna; z nich 11 ma równocześnie tułów dłuższy od przecię- 
tnego, a z pozostałych 6-ciu, trzy mają tułów wydatnie krótszy od 
puse trzy inne natomiast mają tułów tylko o 0'5—1 em. 
rótszy od przeciętnego. Z pośród 10 sztuk, które mają głowę krót- 
szą od przeciętnej, 7 sztuk ma zarazem tułów od przeciętnego krótszy, 
tylko jedna ma znacznie dłuższy tułów przy trochę krótszej gło- 
Spraw. Kom. fzyogr. T. XXXVIII. Część III. 9 
