STUDYA NAD BYDŁEM ROGATEM W POLSCE 195 
D 
w kłębie. Glow a -— jest mniej więcej takiej samej długości 
w stosunku do długości tułowia, jak u bydła czerwonego polskiego, 
szyja — w stosunku do długości tułowia jest krótsza, przednia 
część tułowia jest również relatywnie krótsza, niż u czerwonego 
bydła polskiego w Galieyk o 
Wymiary poprzeczne bydła sterdyńskiego są wogóle dosyć duże. 
Pierś ma budowę klinowatą: z przodu (w barkach) jest 
relatywnie węższa, niż u czerwonego bydła polskiego, chociaż 
absolutnie jest cokolwiek szersza; z tyłu (za łopatkami) jest ona 
ardzo szeroka, zarówno absolutnie, jakoteż relatywnie, czy to 
w stosunku do wysokości w kłębie, ezy też do długości tułowia lub 
do jego głębokości (pomimo że ta głębokość jest, jak widzieliśmy, 
znaczna). Relatywną przeciętną szerokością piersi za łopatkami bydło 
sterdyńskie zbliża się do Oldenburgów lub wschodnich Fryzów, 
a znacznie przewyższa czerwone bydło polskie. Ponieważ u bydła 
sterdyńskiego pierś jest za łopatkami zarówno znacznie szerszą, jak 
1 głębszą, niż u czerwonego bydła polskiego, przeto i obwód jej 
Jest u bydła sterdyńskiego znacznie (w przecięciu o mniej więcej 10 
E were jakoteż w stosunku do długości tułowia i do wysokości 
еш.) większy. 
Podobny kształt jak pierś, ma i zad: z przodu (w biodrach) 
szerokość ządu jest wprawdzie u bydła sterdyńskiego absolutnie 
1 w stosunku do wzrostu, a nawet w stosunku do długości tułowia 
większa, niż u czerwonego bydła polskiego, ale różnica nie jest 
wielka, a w stosunku do głębokości piersi (odpowiadającej ponie- 
kąd głębokości tułowia) szerokość w biodrach jest u czerwonego 
bydła sterdyńskiego nawet mniejsza, niż u czerwonego polskiego ; 
z tyłu (między wyrostkami kulszowymi) zad jest u bydła sterdyń- 
skiego znacznie szerszy, zarówno absolutnie (o mniej więcej 6 
em.), jakoteż w stosunku do długości tułowia lub wysokości w kłębie. 
Nadpeeie jest w porównaniu z czerwonem bydłem polskiem 
o blizko 11/5 em. grubsze (o blizko Di em. cieńsze, niż np. 
u Oldenburgów); jest ono także grubsze, jeżeli wartość jego wy- 
razimy w 0/, długości tułowia. x 
Długość rogów nie wykazuje eharakterystyeznej różnicy; 
w stosunku do długości głowy, ma bydło sterdyńskie rogi 
krótsze, niż czerwone bydło polskie. Rogi bydła sterdyńskiego są 
przytem w przecięciu cokolwiek grubsze. ; U 
Powyżej podany opis ilustrują następujące dwie ryciny (fig. 
1 i fig. 2) oraz tablice na końcu niniejszej pracy (Tabl. I i Tabl. 
II). Ryciny te i tablice zostały wykonane podług fotografii, uprzej- 
mie mi ofiarowanych w r. 1902 przez p. Ludwika Górskiego. 
Fig. 1 i fig. 2 oraz tabl. I przedstawiają krowy sterdyńskie z epoki 
dawniejszej, kiedy obora krajowego bydła w Sterdyni niezawodnie 
mniej była uszlachetniona, niż obecnie. Tabl. II, wykonana podług 
13* 
