198 DR. WALERYAN KLECKI 
bydła w Sterdyni: „Jest to bydło o zadzie ostrym i wyższym od 
przodu, o dość wązkiej i płytkiej piersi, o dużej i długiej głowie* 
„kształty mało szlachetne i niedość jednolite, a maść jeszcze do 
takiego stopnia nieustalona, że podczas wystawy od jednej z wy- 
stawionych czarnych krów urodziło się cielę — całkiem czerwone 1)“. 
Sprawa maści wyświetloną została w pracach pp. Zakrzew- 
skiego i Ihnatowicza, a powyżej (na str. 67) przypomniałem 
podane przez p. Miszewskiego wytłumaczenie, skąd się wzięła 
czerwona maść u owego cielęcia z wystawy w Warszawie”). Co się 
zaś tyczy składu, istotnie bydło sterdyńskie ma głowę długą, 
a zad wyższy od przodu, w żadnym jednak razie nie można mó- 
wić o piersi płytkiej, skoro wybitna głębokość piersi sta- 
nowi charakterystyczną w tej oborze właściwość, a zdaje się na- 
wet rasową cechę bydła nadbużańskiego wogóle. Oceniając bydło 
sterdyńskie przez porównywanie go z poprawnem bydłem rozmai- 
tych zagranicznych ras, niezawodnie wypadnie je nazwać mniej 
szlachetnem. Według pomiarów, wykonanych przez p. Zakrzew- 
skiego, jest to bydło w porównaniu z bydłem poprawnem 
„rozmaitych ras zaehodnio-europejskich: średniej wiel- 
kości. o tułowiu krótkim w stosunku do wzrostu, osadzonym na 
nogach krótkich (podług nowych norm Wernera), o piersi, której 
głębokość jest średnia. prawie już wielka, szerokość zaś w barkac 
— mała, za łopatkami — dostateczna, o zadzie na szerokość roz- 
winiętym niezupełnie dostatecznie, wreszcie z głową długą. Jak z tego 
streszezonego opisu widać, pod niektórymi względami (głębokość piersi 
i krótkość nóg) bydło sterdyńskie wytrzymuje porównanie nawet 
Z poprawnemi rasami zagranieznemi; pod innymi względami — oczy- 
wiście im nie dorównywa. 
Jednakże Dr. Święcieki opisuje bydło sterdyńskie w wy- 
czerpującym artykule o „czerwonem bydle polskiem*, о którem 
wyraża się bardzo pochiebnie, gdy tymczasem o bydle sterdyńskiem 
pisze, że „nie znać na tem bydle trzydziestu lat systematycznej 
pracy*. Tymezasem studya nasze wykazują w sposób ścisły i bez- 
stronny, że w porównaniu z czerwonem bydłem polskiem, ster- 
dyńskie ma kształty pod niektórymi względami (gło- 
wa, stosunek wzrostu do długości tułowia, szerokość w biodrach) 
mniej więcej tego samegostopnia poprawności. pod in- 
1) Sprawozdanie z wystawy w Warszawie przez J. Ryxa, Rolnik i Ho- 
dowca 1897, Nr. 27 i 28. 
2) Wspomniany tu fakt urodzenia sie podczas wystawy w Warszawie cie- 
lęcia czerwonego od krowy czarnej przytacza także p. Stanisław Ku czyńs 
w artykule „W sprawie podniesienia hodowli bydła w gubernii siedleckiej*. 
zeta Rolmicza 1902, Nr. 18—19), widząc w nim dowód niedostatecznego ustale- 
nia rasy. | 
