[21] GŁÓWNIE ZBOŻOWE NA ŻMUDZI, [21] 
1. Głównia owsowa. 
Ustilago Avenae (Pers.) Rostr. 
Dawna nazwa U. Carbo DC. = U. segetum Dittm. stosuje się 
przeważnie do tego gatunku, występujacego w owsie bardzo po- 
spolicie, tak w Europie jak Ameryce północnej, a zapewne i w in- 
nych częściach świata. Podług przypuszczeń Brefelda, U. perennans 
Rostr. żyjący w rajgrasie francuskim (Arrhenatherum elatius) niczem 
innem się nie różni od główni owsowej, tylko grzybnia trwałą, 
co wynikać musi z trwałości rośliny, którą zakaża. 
Tę głównię znalazłem tego lata na owsie w nielicznych za- 
sze okazach, badź samą jedna (Potruszle, Blinstrubiszki, Koście- 
szów), badź jako małą przymieszkę do następnego gatunku (Po- 
balcze), W niektórych polach owsa (Ordyszki) nie było jej ani 
śladu. — 
Łatwo ja dostrzedz w owsie dopiero co wykłoszonym, jako 
wiechy bardziej zwarte, czarne od proszku, który się kosztem kło- 
sków wytworzył. Później staje się to bardzo już trudnem, ponie- 
waż wiechy zdrowe owsa wznoszą się ponad zakażone; przede- 
wszystkiem jednak dla tego, że wiatr i deszcz rozpraszaja i wy- 
płukują czarny proszek, pozostawiając nagie tylko szypułki kło- 
skowe. Proszek czarny, złożony z wolnych zarodników. rozwija 
się kosztem kwiatów i samych plew, oprócz górnego ich końca; 
nie więc nie ochrania go od deszezu i wiatru, a z kłosków nieba- 
wem nie pozostaje nie, albo drobne szczątki plew samych. 
Od tego prawidła bywają przecież wyjatki. Spotykają się 
bowiem wiechy, których kłoski dolne sa zupełnie grzybem znisz- 
czone, a górne okryte prawie zdrowemi, chociaż delikatniejszemi 
plewami. Przytrafiaja się nawet wiechy, w których wszystkie kło- 
ski таја plewy niemal zdrowe, a zarodniki grzyba tylko kosz- 
tem kwiatów rozwinięte; wtenczas można je łatwo wziąć za 
tunek następny, a dopiero mikroskop wszelką watpliwość roz- 
strzygnie. А 
Zarodniki таја blone delikatnie brodawkowaną, średnicę 
zaś od 4,5 do 6 р). W pożywce, jak to pierwszy Brefeld zna- 
lazł, z zarodnika wyrasta przedgrzybnia, zwykle czterokomórkowa, 
dajaca poczatek mnóstwu pączkujących sporydiów. 
Podług Brefelda i innych, sztuczne zakażenie kiełkujacego 
owsa przez ten gatunek następuje łatwo przy сїерїосїе około 109C, 
1) Wszystkie pomiary zarodników główniowych, które podał Dr. K. Mi- 
zam wi Ik 
czyński, okazały się zbyt wielkie. Przytac ес tylko własne, w tym roku 
dokonane, 
