De Turfis^feu cefyitilus biturninofis. 2 ig 



,, a f pourvu ce pais la d'une cercaine terre , qu'on nomme 

 „Veenes , qui etant tir£e des fofles, & expofee au foleil, fe 

 „ durcit , & on la coupe par petits morceaux presque quarres, 

 „ qu'on apelle des tourbes. On les ferre en des lieux fecs & le 

 „ plus fouvent dans les greniers & elles deviennent tres-pro- 

 „ pres a faire du feu. Medicus quidam Hagienfis ,nationQ Au- 

 ftriacus, eo jam cempore fenex, vir erudicus , &rerum nacu- 

 ralium curiofus , cujus humanicatem hic publice laudo , no- 

 mine SCHMIDTBERGER , mihi varia notatu digna de his ce- 

 fpitibus narravit , quee no'ftris Ephemeridibus inferuifle non pi« 

 gebit. Sic autem ille: funt ruricolas certi , qui in ericetis, fte- 

 rilibusve & paludofis agris fodiunt , remotaque exceriore cru- 

 ftaj quum cerram hanc bicuminofam invenerunt , cavitatem* 

 loco remotae illius crufbe , aqua ad fummum replenc > fic uc 

 ille diftri&us 2. 3. vel 4. quoque jugerum , intuentibus lacum 

 quendam five pifcinam referat. Elapfis aliquoc feptimanis, 

 operarii ifti, lincribus eo vefti, reci pifcatorio terram limofam 

 extrahunt, aquam ad certam teme confiftentiam exftillare 

 faciunt , ipfam vero terram in colles ac acervos congerunt, 

 quam pedibus depfendo , a filamentis rudioribus , radicibus 

 arborum, lignis, lapillis, aliisque quisquiliis, quancum pofii- 

 bile, repurgant , ferreis quibusdam inftrumencis , in formam 

 oblonge-quadratam compingunt, exficcant, ac venumexpo- 

 mint, Exhaufto illo lacu , usque ad ftratumillud arenarium, 

 HELMONTIO quettem diftum , pifcatores e regionibus pifqu- 

 lencis , Roterodami v. gr. & confinibus coemtos pifciculos , in 

 eum projiciunc , qui ibidem adulci venduncur. Hoc in ftacu 

 hi lacus per criennium relinquuncur , poftea molarum haufto- 

 riarumope ( ^Batermookn^ ) aquam omnem exhauriunc , va- 

 riis limis , terris , aliunde , vel ex ipfa quoque Germania infe- 

 riore, adveftis, quinimmo humano , aliorumque animalium 

 fimo, arenis mixtis, Iacum exhauftum redimplent, utvel gra- 

 mini germinando , vel frugibus ferendis idoneus fiat. Alii 

 limum nigrum e Ducatibus Clivenfi & Juliacenji ', adve&um , 



JF f 3 relitfQ 



