DE ADEMHALING DER PLANTEN. 21 
worden. Doch Garreau toonde aan, dat haar rol onderge- 
schikt is aan die van het protoplasma; de mate toch 
waarin zij worden verbruikt, bleek afhankelijk te zijn van 
de verrichtingen van dit lichaam. Leerzaam is zijn verge- 
lijking van de kiemende zaden van tarwe en klaver. Tar- 
wekorrels zijn, gelijk iedereen weet, rijk aan meel, maar 
zij bevatten weinig protoplasma; klaverzaad is arm aan 
stikstofvrij voedsel, doch dubbel zoo rijk aan protoplas- 
matische stoffen als tarwezaad. Men zou nu allicht ver- 
moeden, dat het meelrijke tarwezaad een veel krachtiger 
ademhaling zou vertoonen dan het klaverzaad, daar toch 
het meel bij dit proces wordt geoxydeerd en verbruikt. 
Het tegendeel bleek waar te zijn. Klaverzaad ademt in 
gelijke tijden eens zooveel koolzuur uit als tarwezaad ; de 
intensiteit der ademhaling staat in rechtstreeksche verhou- 
ding tot den rijkdom aan protoplasma, zij is van het ge- 
halte aan ademhalingsmateriaal binnen zekere grenzen on- 
afhankelijk. IE 
Deze en andere feiten leverden voldoende bewijzen voor 
de meening van Garreau, en thans wordt dan ook alge- 
meen erkend, dat de ademhaling een functie is van het 
levend protoplasma. Talrijke nieuwe ontdekkingen kwamen 
later, zoowel op het gebied der plantenphysiologie als in 
de natuurkunde van den mensch, Garreau'’s stelling staven. 
Onder deze wensch ik een enkele te noemen. Het is de 
waarneming, dat de bewegingen van het protoplasma op 
dezelfde wijze van de aanwezigheid van zuurstof afhan- 
gen als het leven der organismen in het algemeen. Dit 
belangrijk resultaat werd door Kühne bij de studie van 
plantaardige cellen, door Engelmann bij het onderzoek 
van de trilharen in de slijmvliezen der kikvorschen ver- 
kregen. 
