8i DE-aE HETALIICA 



rampotifsimum machina; fpiritales puteis admodum profundis & cuni* 

 culis longius in montem adtis infpirant : ut fequenti libro,qui etiam has ex* 

 ponet machinas , explicabo . Aer autem exterior fe fua fponte fundit in ca* 

 ua terra:,atqj cum per ea penetrare poteft:rurfus euolat foras: fed diuerfa ra 

 tionehocfierifolet.Etenim uernis &3eftiuisdiebusinaltioremputeuirt# 

 fluit,& per cuniculum uel folTam latentem permeat , ac ex humiliori effluit: 

 fimiliteriifdemdiebusinaltioremcuniculuminfunditur & interiedto pu* 

 teo defluitin humiliorem cuniculum, atq? ex eo emanat. Autumnali uerct 

 & hyberno tempore contra in cuniculum uel puteum humiliorem intrat,et 

 ex altiori exit : uerum ea fluxionum aeris mutatio in temperatis regionibus 

 & locis fit in initio ueris & in fine autumni:in frigidis autem in fine ueris,& 

 in initio autumni:fed aer utroq? tempore,anteaquam curfum fuum illu con 

 fuetum conftanterteneat, plerumqj quatuordccim dierum fpacio crebras 

 habet mutationes,modo in altiorem puteum uel cuniculum influens , mo* 

 do in humiliorem.Sed de his fatisaiunc ad reliqua pergamus. Pmeorum 

 duofuntgenera,unumaltitudineiamdefcripta,cuiufmodiputeimulti fo* 

 lenteffemunafodina:pra;fertinifi cuniculi adeam pertincant,&grauida 

 fit mctallo . Tunc enim cum ad primum cuniculum primo puteo peruentu 

 fuerit, ali) duo fodiuntur putei : imo uero , d aquarum multitudo fofsiones 

 impedierit,interdum tres:ut unus lacunae loco fit,in reliquis duobus perfi# 

 ciatur munus fodiendi fufceptum: idem fit in fecundo cuniculo & in tertio, 

 ueletiam in quarto,fitotinmontem fuerintadti. Atalterum genus puteo* 

 rum eft admodum altum: utpote ad paffus fexaginta,uel ocftoginta,ucl cen 

 tum:qui putei continenter recla defcendunt in profundum terrac, unoc»? fu 

 ne ductario ex fodina extrahutur faxa excifa & uena' metallica: : qua de cau 

 fa eos metallici rectos appellant:fuper hos pu teos ftatuntur machina: , qui# 

 bus aqua: exhauriuntur:& quidem fub dio ea pleruncp quam equi circum* 

 agunt,in cuniculis uero ca:tera:,quas uis aquarum uerfat: tales auterri putei 

 fodiuntur tunc cum uena fuerit diues metalli, Sed putei qualefcunqj diuer 

 fomodofubftruuntur: fienimuena fuerit dura,atqj etiam faxum tedti & 

 fundamenti,non opus habent multis fubftrudtionibus, fed tigna per inter* 

 ualla collocantunquorum altera capita in tedti formas,in faxis incifas,inclu 

 duntur : altera in fundamenti formas,atcp ad tigilla his propius flindamen^ 

 tum fuperpofita afferes &fcala: afBguntur : fed afTeres & qui utrinq? puteu 

 a uena,& qui reliquam eius partem ab ea, in qua funt fcala:, diftinguunt, ad 

 tigna affiguntunilli aut uenam coercent ne eius gleba:,aquis refoluta: , deci 

 dantinputeum^&exutraqjpartefofTores&reliquosoperarios ex altera 

 etiam pcr fcalas defcendentes uel afcendentes terreant,aut la:dant, aut defj* 

 ciant.Hi uerd glebas faxorum , qua: dum extrahuntur e uafis uel corbibus 

 excidunt , fjfdem de caufis a fcalis excludunt & arcent . Atcp pranerea faci* 

 unt ut difficilis & arduus defcenfus&afcenfusminusterribilesefieuide* 

 antur , minus fint periculofi . Sin uena fuerit putris faxumqj tedti & funda* 

 menti molle, crebriore ftruiftura indigent: quamobrem contignationes 

 quadrangula: coniundta: continuata:cp collocantur, quarum duplex ra* 

 tio eft , Vel enim tignorum , qua; ex tedlo ad fundamentum perrinent , cs* 



pita 



