lib. XV tract. 2 cap. 11. 1055 



Gap. XI. 



Et est digressio declarans differentiam duorum spermatum maris et 



feminae, et sanguinis menstrui qui a feminis quorundam animalium 



egreditur. 



5 | Certum est igitur, quod sperma est ultimae digestionis super- 141 



fluitas quae format conceptum et albescit propter digestionis forti- 

 tudinem || quae spiritum inducit et generat in ipso et vasorum sper- 

 matis similitudinem. | Et || quod ex sanguine sit, ostendit quod | quando 

 fit cum nimio conamine coitus, exit sanguinolentum : et ideo per 



10 similem modum in femina etiam sanguis menstruus est superfluitas 

 ultimae digestionis, licet non ita digestus fortiter quod colorem album 

 suscipiat || et ideo non m pervenit ad similitudinem digestionis spermatis. fol. 253) 



| Est etiam alius humor qui a quibusdam vocatur sperma mulie- 

 ris, || qui secundum Galienum attrahitur de testiculis mulieris et 



15 emittitur in coitu intra matricem per cornua matricis, ut videtur 

 Galieno : aut forte ante orificium interius matricis in collo vulvae in 

 locum in quem etiam sperma proicitur, sicut dicit Aristoteles, et nos 

 superius utramque illarum opinionum exequuti sumus. Hie igitur 

 humor secundum Aristotelem non in omnibus est mulieribus nee in 



20 omnibus feminis animalium aliorum : et in quibus est, non semper est 

 necessarius ad conceptum: sed quando advenit, tunc constat quod 

 melior est materia quae est in coneeptu: eo quod melius est digestus 

 quam sanguis menstruus, et pulcrior et nobilior formatur inde 

 coneeptus. 



25 Galienus tarnen opinatur nunc humorem in muliere semper 142 



adesse in coneeptu et dat huic virtutem informativam, sicut in ante- 

 habitis huius libri determinatum est: et dicit sine hoc conceptum 

 esse non posse, et oportere etiam simul nunc in eodem tempore 

 emitti, quando sperma viri emittitur ad hoc quod fiat impraegnatio. 



30 Et hanc viam tota fere sequitur multitudo medicorum. Sed valde 

 mirabile est si hie humor non invenitur in aliis feminis animalium et 

 est necessarius in coneeptu mulieris : quia quorum est unum genus 

 commune, videtur esse unus modus in genere materialium prineipiorum, 

 nisi forte diceretur quod hie humor in omnibus est feminis animalium, 



35 licet in quibusdam non manifestetur : et hoc mihi probabilius videtur. 



| Humor tarnen iste spermatis non habet perfeetam rationem || 



sicut superius probavimus : et hoc ideo quia ad spermatis digestionem 



nee pervenit nee pervenire potest, | eo quod mulier || in virtutibus na- 



turalibus | universaliter debilior est viro et feminae maribus: propter 



40 quod etiam || frigiditate constringente | venae in eis sunt strictiores et 



5 Avicen. de animal. XIV 3 f. 49r 14 Galen, de sperm. 13 25 Galen. II. 

 .17 ante proicitur del. propltur m. 1 26 sicut in marg. m. 2. 



67* 



