lib. XVII tract. 1 cap. 3. 1153 



Gap. III. 



De figura et causa figurae ovorum non rotundorum et rotundorum, 



et creatione ovorum in matrice et exitu eorum de matrice 



et de exitu pullorum ex ovis. 



5 | Ova autem habentia duos colores non sunt omnino penitus 16 



rotunda, sed ex una parte sunt acuta II habentia angulum spericum 

 acutum, sicut sint composita ex duobus semisperiis in una parte 

 extensis ad angulum acutum et in alia parte spericis non extensis in 

 loco ubi est polus ovi, | et ista diversitas est propter diversitatem 



io principiorum quae est in eis. Ex albo enim in quo est principium || 

 generationis animalis, | oportet quod sit acutum: et oportet quod ille 

 angulus sit durior quam inferior angulus ut melius custodiatur 

 principium || formativum | in ovo : II ibi enim est sperma maris, n et fol. 

 ibi formantur pulli superiora. | Et in exitu ovi acutus angulus exit 



15 ultimo' eo quod || ipse porrectus est ad interiora matricis versus 

 parietem ubi | ovum cum matrice continuatur II in sui generatione: 

 | sicut etiam in arboribus acumen seminum || vertitur ad cottilido- 

 nem, ad quem semen sicut | ad matricem continuatur. Granorum 

 tarnen quaedam continuantur ad ramos || plantarum, | quaedam ad 



20 cortices || quisquiliarum vel folliculorum, | et quaedam grana sunt com- 

 posita ex duabus medietatibus sicut faba || et glans \ et huiusmodi : et 

 ubi congregantur ambae medietates || ad cottilidonem, | ibi est prin- 

 cipium nutrimenti quod complet semen et principium 1| generationis 

 | seminis.||Et de talibus omnibus tractavimus sufficienter in libro nostro 



25 de Plantis. 



| Quaeret autem fortasse aliquis quaestionem quae gravitatem 17 

 habet || ad solvendum ex quo || sicut ex principio instrumentali | crescit || 

 et augetur | ovum in matrice. Non enim potest dici quod crescat per 

 se sicut vermis: animalia enim || concepta | in matrice || augmentum et 



30 | cibum accipiunt ex umbilico. Si ergo dicatur ovum || similiter | ex 

 aliquo tali capere augmentum, tunc quaeratur quid fit || de umbilico 

 ovi | quando completur ovum: tunc enim exit ovum, et videmus ipsum 

 totum in testa contineri, || et nichil apparet de umbilico ovi. | Haec igitur 

 quaestio rationabiliter movet dubitationem, eo quod || tractus nutrimenti 



35 quo augetur ovum, | est occultus : nichil enim apparet de ovo nisi 

 testa: et haec primo quidem est mollis, et postea efficitur dura: et Hin 

 principio quidem in ave | non est multum dura quia aliter laederet 

 matricem avis : sed postquam emissum est ovum, induratur testa amplius 

 ex frigiditate aeris || et siccitate. 



40 | Ad quaestionem igitur dicendum, quod quaedam pars telae || 



5 Arist. Zyy 2 p. 752 a 10 25 Alb. de veg. V 1 



29 agmentum C 33 haec § igitur q. rationabiliter C. 



