lib. XIX tract. un. cap. 9. 1269 



vox gravis causatur ab altera duarum causarum quod videlicet motor 

 vocis qui est pulmo, aerem ad cannam insuflans, multum movet aerem: 

 et ille vocatur magnus motor, || sicut videmus in burdonibus qui sunt 

 magnae fistulae organorum musicorum, gravem esse sonum. | Altera 



5 causa est debihtas motoris: quia hoc quod impelbt de multo aere, 

 non fortiter impellit: et ideo vituli gravem habent vocem et vaccae 

 magis gravem quam tauri. Econtra si motor fortiter moveat et im- 

 pellat quasi dividens aerem ad partes cannae et fuerit canna non 

 enormiter ampla, erit vox acuta valde. Adhuc si debiliter moveat et 



10 parvum faciat motum, erit etiam acuta sicut vox infirmorum. || 



| Istae tarnen vocis differentiae magis in hominibus manifestantur. 44 

 Soli homini enim natura dedit virtutem utendi voce |[ articulata et lite- 

 rata | quae sermo vocatur. Modi enim sermonis non fiunt nisi in voce. 

 In scientia autem de Anima iam determinatum est a nobis secundum 



15 quid convenit animalibus vocare et quid est vox et quid sonus. Hie 

 autem dieimus quod vox gravis est ex motu tardo || non penetrante 

 in id quod movet, sed potius quasi exterius premendo impellit. | Econtra 

 autem vox acuta est ex motu forti || et acuto sive penetranti et divi- 

 dente hoc quod movet. | Et quia motus est causa vocis gravis et 



20 acutae, sicut etiam est gravis sive tardus motus et velox, ineidit dubium. 



| Opinantur enim quidam tarde moveri omne quod est multum: 



quod autem paueum est, dieunt moveri velociter: et hanc dieunt esse 



causam gravis et acutae vocis in animalibus. Et dictum eorum est 



uno modo verum et alio modo falsum sicut patet ex praedictis. Ratio- 



25 nabilior autem est ppinio dicentium gravitatem esse ex magnitudine 

 motus. Cuius Signum est quia voeiferatio per vocem parvam gravem 

 est difficilis: || propter quod in modulatis cantibus difficulter tenetur 

 vox inferior multum descendens. | Voeiferatio autem vocis magnae 

 acutae est omnino impossibilis : || quia instrumentum movere non suffi- 



30 cit ad vocem magnam acutam voeiferando in altiori cantu, sed oportet 

 quod sonum dimiuuat, | Propter quod etiam quidam opinati sunt gravi- 

 tatem vocis esse attributam naturae fortioris motoris aeeipientes ra- 

 tionem dicti a neumatibus musicis in quibus neuma grave dieunt esse 

 melius et perfectius, eo quod perfectionem habet augmenti. Gravitatem 



35 autem quemdam augmenti modum esse dieunt. 



| Seimus autem quod acumen et gravitas sunt contraria et inve- 45 



11 Arist. IL 14 Alb. IL XVII 3, 22 



13 Modi] materia . . . non est Sc. vÄ-q voce] voces autem vaccarum 

 sunt graviores voeibus marium Sc. = Arist. 18 forti] veloci Sc. 19 Et 

 quia] Et quia motum est causa motus gravis velocis sicut motor. aeeidit hie 

 quaestio gravis Sc. tov 6e ßgaöews ^ ^ayjcog tiöteqov tö -aivovv alxiov fj rö 

 aivovfievov , U%ei zvva änoQiav 23 earum corr. in eorum m. 1 33 neuma 

 fj ßaQvcpoivia. 



