1312 Alberti Magni de animalibus 



per accidens figura corrumpatur. Hac igitur ratione distinctivam qui- 

 dam hanc virtutem vocaverunt. 



74 Intellectum autem hanc virtutem quidam appellant eo quod 

 opera ipsius sunt sicut opera intellectus practici. In omnibus enim 

 archytectonicis videmus intellectum artificis distinguere et formare 5 

 opera absque eo quod commixtus sit materiae sicut dixit Anaxagoras. 

 Et similiter videmus hanc virtutem non esse ita immixtam materiae 

 quod vincatur ab ipsa, ita ut ad virtutes materiae operetur. Sicut 

 enim ars facit ascendere gravia in aedificio, et oportet quod contra 

 virtutem naturae unumquodque moveatur ad figuram artificiati prout io 

 competit cogente ipsum intellectu artificis: ita facit haec virtus terre- 

 stria et aquea movens sursum et ad latera prout congruit machinae 

 corporis animati: et hoc non posset facere nisi esset secundum na- 

 turam elevata supra qualitates materiae. sicut intellectus artificis est 

 elevatus supra materiam artificiati. 15 



Vmago autem mundi vocatur haec virtus plus et minus secun- 

 dum quod est perfectior et minus perfecta. Imperfecta enim est in 

 plantis, et perfectior in animalibus, et ad plenum perfecta in hominibus j 

 et ideo in nomine perfectam haltet ymaginis rationem. Et haec ratio 

 ymaginis consistit in quatuor, quorum iiiuim et primum omni animae 20 

 congruit: quoniam sicut caelestis machina in quadam multitudine re- 

 lata ad unum consistit. ita in simili multitudine quaerit esse haec 

 fol. 337v virtus. Videmus enim omnia superiora referri ad unum mo-^ytorem» 

 et inferiores motores desiderant assimilari illi tarn in motu proprio 

 quam in motu communi qui est diurnus. Et sie patet quod motores 25 

 omnes ad motorem primum referuntur per formam quae primo effluit 

 et procedit a primo motore sicut superius diximus. Et hoc ipso modo 

 est in virtute formante animal in quo omnes virtutes membrorum et 

 materiae referuntur ad virtutem primam divinam quae principaliter 



75 est formans et informans omnes alias. Secundum autem est in motu: 30 

 videmus enim omnia superiora tenere motum diurnum quantum ad 

 circulationem quae est vocata diurna, quamvis quoad motum proprium 

 habeant alios motus. Et similiter videre quilibet potest quod omnis 

 motus alterationis et cuiuscumque virtutis materiae terminatur semper 

 ad speciem quae est secundum congruitatem virtutis primae : et ad 35 

 illius speciem terminatur omnis motus materiae sive fiat alteratione 

 primarum qualitatum, sive corporibus caelestibus moventibus, sive qui- 

 buscumque aliis virtutibus moventibus. Tertium autem est quia etiam 

 lumina caelestia omnia referuntur ad lumen solis sicut dieunt Aristoteles 

 et omnes astronomi. Et similiter est in anima quae in hoc ymago 40 

 mundi est: quia omnes vires uniuseuiusque potestatis animae refe- 

 runtur ad lumen intelligentiae quod aliquo modo est in ipsis sive 



6 Arist. MA 8 p. 989 b 15 39 Arist. MX 5 p. 1071 a 15 



