1324 Alberti Magni de animalibus 



et Organa sensibilia respiciamus, fundamentum est omnium sensuum 

 aliorum, et obiectum suum omnes nervös relaxat et solvit ad sentien- 

 dum: quia calor complexionalis laxat sensum, et frigus ligat omnem 

 sensuum usum, sicut patet per ea quae in libro de Somno et Vigilia subti- 

 liter et per causam propter quid dicentem, determinata sunt. Si ergo 5 

 tactus est in quo fundatur omnis sensus, oportebit necessario omnem 

 sensum messe animalibus secundum virtutem et potentiam tactus. 

 Quaecumque enim formae sunt in aliquo sicut in fundamento subiecto, 

 sunt in ipso secundum potentiam subiecti et non secundum potentiam 

 propriam formae aut eii'icientis sicut a nobis saepe probatum est. 10 

 Videmus enim lumen solis in sereno aere et nubeo et in nube variari 

 tantum propter diversum posse et diversam virtutem suscipientis ip- 

 sum. Sensus igitur omnis inest omnibus secundum potentiam et virtutem 

 tactus. Tactum autem habet homo et subtilissimum et certissimum sicut 

 a nobis in libro de Anima probatum est. Igitur in homine sunt etiam 15 

 ceteri sensus nobiliores et aliqua certitudine certiores et subtiliores 

 quam sint in aliquo aliorum animalium. Cum igitur a perfectione 

 sensuum dicatur et sit animal periectum, erit homo perfectissimum 

 omnium animalium, eo quod perl'ectius et certius sensus participat. 



Amplius in organis sensuum et virium animae participat homo 20 

 manum solus inter anlmalia, quae sola est Organum organorum, et 

 Organum intellectus operativi, sicut in praecedentibus istius scientiae 

 determinatum est. Nulluni autem omnino animalium praeter hominem 

 in corpore suo habet Organum organorum: sed potius habent omne 

 Organum ad unum actum tantum quia omnia quadrupedia habent 25 

 anteriores pedes ad ambulandum tantum, et volatilia bipedia habent 

 anteriora membra ad volatum. Homo autem huiusmodi membris su- 

 perioribus non utitur ad motum, sed potius universaliter in usu artis 

 et orificii aliorum membrorum. Patet igitur quod ipse participat quae- 

 dam Organa supra modum participandi omnium aliorum animalium, et 80 

 sie etiam in compositione organica corporis peri'ectior est omnibus 

 corporibus animalium et animalibus ipsis. 



Amplius hoc ipsum ostendit figura corporis. Cum enim dia- 

 metri tres constituant omne corpus, perfectius et naturalius erit corpus 

 quod dyametrorum mensuram naturalium participat. Dyameter autem 35 

 longitudinis mensurat a sursum in deorsum et in solo homine idem 

 est sursum quod est sursum mundi, et idem deorsum quod est deor- 

 sum mundi. Similiter autem est de dyametro latitudinis. Solus enim 

 homo inter omnia animalia latum habet corpus secundum mensuram 

 suae quantitatis latitudine proportionata: quoniam etsi quidam vermes 40 

 lati sunt, non habent latitudinem longitudini proportionatam. Longitudo 



4 Alb. IL I 2,3 15 Alb. II. II 3, 23 



35 natural i' C -um BP. 



