iib. XXI tract. 1 cap. 2. 1327 



voces hominum, et non timent minas ipsorum, nee videntur fugere 

 terribiles sonos, Signum est quod sint indiseiplinabilia per magisterium 

 hominum: propter quod etiam quidam dieunt quod sonos non audiunt: 

 hoc autem in antehabitis improbatum est, quia videntur sonos audire. 



5 Sed quidquid sit de auditu, hoc absque dubio verum est, quod sonos 



non audiunt ad diseiplinam ut per nomina vocari possint et in-nstrui fol. 352v 



sicut instruuntur multa animalia sicut canes et symye et alia quaedam. 



Dupliciter enim habetur auditus ab animalibus: a quibusdam 



enim habetur in quantum est sensus tantum, et a quibusdam habetur 



10 in quantum est sensus et in quantum est discipliDalis sensus. Et hoc 

 seeundo modo adhuc dupliciter partieipatur ab animalibus: quoniam 

 hie sensus est disciplinalis, seeundum quod per sonos et voces acci- 

 pitur notitia intentionum sonantis aut vocantis hoc enim modo soni 

 et voces faciunt diseiplinam. Hoc autem dupliciter fit. Faciunt enim 



15 quandoque soni et voces aliquando Signum intentionis confusum et 

 aliquando determinatum. Confusum autem Signum faciunt in brutis, et 

 determinatum faciunt in homine. Et ideo quaecumque animalia 

 auditum habent prout est sensus disciplinalis, et cum hoc memoriam 

 qua retinent signa diseiplinae pereeptae confuse vel determinate, sunt 



20 diseiplinabilia et aut pereipiunt diseiplinam confusam aut determinatam. 

 Et ideo multa animalia ad voces hominum multa faciunt, et elefas 

 flectit genua coram rege ad vocem indicantis, et canes multa talia 

 faciunt. Sed apes et alia minuta animalia sonos et voces nequaquam 

 diseiplinabiliter pereipiunt, licet magna vigeant memoria. Haec igitur in 



25 quibusdam animalibus est causa diseiplinabilitatis. Privatio autem huius- 

 modi diseiplinabilitatis est maxime in minutis valde animalibus sicut 

 in apibus et vespis et achathys et pulieibus et aliis huiusmodi vermibus. 



Quaedam autem animalium videntur aliquid licet parum experi- ] l 

 menti partieipare. Experimentum namque ex multis nascitur memoriis 



30 quia eiusdem rei multae memoriae faciunt potentiam et facultatem 

 experimenti: et nos videmus quod multa animalia praeter hominem 

 aliquid experimentalis habent cognitionis in singularibus, sicut quod 

 mustela pugnans cum serpente vulnerata contra venenum aeeipit 

 folium endiviae quae a quibusdam rostrum porcinum vocatur: et alia 



35 talia multa induximus in praecedentibus quae faciunt animalia. Suf- 

 ficienter autem non partieipant experimento quia non veniunt per 

 experimentum ad universale et artem et rationem, sed tarnen seeundum 

 aliquid partieipant experimento, ut iam diximus. 



Quaedam autem in tantum elevantur in hiis potentiis ut artis 



40 quamdam habeant imitationem, licet artem non attingant. Et hoc 

 dupliciter videmus fieri in animalibus: quoniam quaedam et visu et 



33 Arist. Z 1 1 p. 612 a 28 34 cf. de Veget. III 9 IV 145 VI 331 



27 achathvs cc/srat an ägäyvcu ? 



84* 



