lib. XXI tract. 1 cap. 3. 1329 



attendit. Et hoc Signum est quod nichil habet de iudicio rationis: 

 propter quod etiam rethoricis persuasionibus in loquendo non utitur 

 neque poeticis quae tarnen imperfectiores sunt omnium rationum: et 

 ideo semper silvestris manet nullam prorsus civilitatem custodiens. 

 5 Virtus autem illa animae quam umbram rationis quamdam vocavimus 

 superius, innominata quidem est a philosophis, sed circumloquendo 

 cognoscimus quod haec vis aliquid potentiae addit super aestimativam. 

 Cum enim aestimativa brutorum iudicet de intentionibus quae cum 

 sensibilibus accipiuntur, ista plus facit quoniam res fert huiusmodi 



io intentionis ad memoriam et elicit expertum et utitur illo postea ad 

 quae confert. 



Est autem hie non praetermittendum quod aestimatum et ex- 11 

 pertum dupliciter referuntur ad universale, uno quidem modo con- 

 templative prout ex expertis et memoratis in sensu aeeeptis, quiditas 



15 rerum quod est rerum veritas aeeipitur per se vel in signo com- 

 muni: et hoc modo memoratum et expertum non est in pigmeo. Alio 

 modo inest memoratum et expertum prout in ipso est conferens ad 

 appetitum vel fugam: et hoc modo expertum et memoratum accipiuntur 

 a pigmeo et ideo diximus superius quod experimento parum parti- 



20 cipat pigmeus. Pigmeus enim non aeeipit ista nisi referens ad con- 

 ferens vel nocens in re extra: sicut et alia animalia bruta omnes 

 intentioDes quas apprehendunt, ad eos referunt, et ideo numquam 

 separant eas a particularibus, sed potius componunt eas cum ipsis: 

 et ideo etiam bruta et muta animalia vocantur quia coneeptus sui 



25 nichil veritatis locuntur de rebus. Pycmeus igitur seeundum praein- 

 dueta quasi medius est inter hominem divinum intellectum habentem 

 et alia muta animalia in quibus nichil divinae lucis esse deprehenditur, 

 in quantum experimentali cognitione utitur per umbram rationis, quam 

 prae ceteris aeeepit animalibus: magis tarnen seeundum naturam 



30 vicinus est bruto quam homini ut patet per antedieta: quoniam ex- 

 pertum magis est ad universale et contemplationem, quam ad parti- 

 culare et motum. 



Cap. III. 

 Qualiter animalia sunt diseiplinabilia ex aliqua partieipatione virtutum 15 

 35 animae et praeeipue qualiter hoc fit in generibus symiarum. 



Reliquarum autem symiarum genera quae multa sunt valde, in 

 tertio gradu potestatum animae et virtutum videntur partieipare 

 animam. Cum enim diseiplina Hat in homine qui solus seeundum 

 naturam est animal diseiplinae suseeptibile, per doctrinam videlicet et 

 40 per inventionem : ea autem quae per doctrinam est, duplex est, 

 intellectiva videlicet et sensibilis: videntur synaiae prae ceteris ani- 



2 ante persuasionibus del. psuasib m. 1 9 refert DP edd. 10 in- 



im m. 2 



tentionis corr. in -es m. 3 expertum 



