1330 Alberti Magni de animalibus 



malibus sagacitatem habere eam quod disciplinabiles sunt sensibilibus. 

 Propter quod etiam symeae Graeco nomine dictae sunt a ludo eo 

 quod ludicra in sensibilibus eis adhibita imitantur plus ceteris 

 animalibus. Propter quod etiam quidam sapientes tradiderunt haec 

 animalia ad ludum esse facta, et hac sagacitate quidlibet quod vident 5 

 imitantur, et ex auditu colligunt intentiones vocantium ad sensibiles 

 ludos ordinata: et hie est primus gradus diseiplinabilitatis. Primum 

 enim oportet eum qui diseiplinae est pereeptibilis ea quae videt et 

 audit, diligenter attendere et conferre, et ex collatis memoria retentis 

 experta sumere, et ex illis universale depuratum aeeipere, prout est 10 

 prineipium scientiae vel artis vel prudentiae vel alieuius huiusmodi 

 intellectualis virtutis. 



De hiis autem tribus gradibus perfecte non attingit symia nisi pri- 

 mum, et hunc non attingit nisi ymaginabiliter et memoriter: sed ulterius" 

 experientia non partieipat neque multum nequ eparum utens experientia : 15 

 et in hoc deficit a pigmeo. Ymitatio autem tanto facilior est in ea, 

 quanto rem visam vel sensam non refert ad experimentalem cognitionem : 

 referens enim ad experimentalem cognitionem detinetur in collatione 

 memoriarum sive per memoriam aeeeptorum: non conferens autem 

 statim fertur in sensibile. Et ex hoc est quod symia primam facultatem 20 

 diseiplinae habens statim imitatur hoc quod videt: sed pigmeus et 

 homo non statim imitantur. Habet enim symia sicut diximus, non 

 nisi primam diseiplinabilitatis facultatem. Cuius Signum est quod non 

 discernit in quo vel quem imitetur. 

 16 Est autem praeter omnia quae indueta sunt observandum quod 25 



nulluni omnino animal diseiplinabile est nisi cum instinetu naturae. 

 Ex diseiplina enim ad tria proficit homo. ad scientias videlicet con- 

 templativas et ad artes mechanicas et ad virtutes morales, et ad 

 nullum horum proficit sine ratione et intellectu. Et hoc patet per se 

 de scientia speculativa. De arte autem etiam constat, quoniam ars 30 

 est cum ratione factiva eorum quae facit. In virtute autem attingitur 

 medium quod determinata ratione est medium prout sapiens determinavit. 

 Propter quod nullum omnino animalium disciplinatur ad aliquod 

 fol. 353v istorum trium. Sed cum homo habeat n sensus disciplinales duos, visum 



videlicet et auditum sicut determinatum est in libro de Sensu et sen- 35 

 sato. visus deservit inventioni diseiplinae: et cum huius inventio non 

 fiat nisi ratione conferente memorias et sensata, non est aliquod 

 animal diseiplinabile visu quia non habet facultatem inventivae ex 

 collatione sensibilium. Auditus autem sensus est disciplinalis ex signis 

 rerum et ex alio et ideo animalia quaedam possunt disciplinari per 40 

 auditum et nulla per solum visum. Et ex hoc cognoscitur symia 



35 Alb. IL 1, 2 



3 ante adhibita del. adhlb in. 1 7 post ludos del. org m. 1. 



