lib. XXI tract. 1 cap. 4. 1333 



dum tres modos virtutis sensitivae per auditum. Est enim secundum 

 sonorum iudicium: et hoc convenit omnibus auditum habentibus. 

 Est etiam in nomine hie sensus diseiplinae prout ex auditu acci- 

 piuntur voce<s>, secundum quod sunt signa coneeptuum et passionum 



d quae sunt in anima proferentis, et secundum quod referuntur ad res 

 per nomina significatas. Et hoc dupliciter: uno quidem modo prout 

 in nominibus significantur quiditates rerum contemplativae, et aho 

 modo prout in nominibus innotescit forma operabilis circa quam est 

 aut effectus proferentis, aut res in quam est appetitus animalis, sicut 



io canes ad voces vel sonos moventur cervorum. Et primum quidem 

 istorum convenit sensui auditus in quantum est sensus particularis 

 ortus ex communi sensu qui est fons seDsuum. Secundum autem 

 convenit sensui auditus in quantum reflectitur ad ipsum ratio: et ideo 

 hoc omnino nulli irrationali convenit anirnali. Tertium autem convenit 



15 sensui in quantum vis dicens fugere vel persequi vel operari coniungitur 

 ei quae est fantasia et aestimatio : et ideo animalia quaedam tarn qua- 

 drupedia quam bipedia pereipiunt hoc modo sonos et voces utroque 

 modo. Plurima enim animalium pereipiunt voces secundum quod sunt 

 indicia vocantis, et moventur persequendo aut fugiendo ad illud, sicut 



20 agnus audiens lupum fugit et audiens pastores sequitur. 



Hoc autem modo quo voces sunt notae affectus et voluntatis 21 

 eius qui profert voces, dupliciter contingit pereipere voces. Uno qui- 

 dem modo distinete, et alio modo confuse: et quaecumque distinete 

 aestimant volitum quod intendit qui profert voces, diseiplinabilia sunt, 



25 et haec sunt multa et non habent hoc nisi ex instruetione, et non a 

 natura. Quaecumque autem non pereipiunt volitum sed circa volitum 

 pereipiunt aliquid irae aut benevolentiae circa volitum, fugiunt quidem a 

 vocante vel accedunt ad ipsum, sed non sunt diseiplinabilia, nisi forte 

 secundum valde parum: et ideo videmus canes et quaedam aha multa 



30 discere. Equus autem et mulus et asinus in hoc magis inveniuntur 

 stolida, licet iam viderimus equos et asinos et anseres qui quaedam ludi- 

 cra et mimica didicerant. Parva autem animalia in hiis minus pereeptiva 

 et diseiplinabilia sunt quam magna: tarnen iam visus est mus qui ratus 

 vocatur et magnus est qui candelam ad mensam tenuit sedens erectus. 



35 In aestimatione autem animalium est praeeipue quia aestimatio 22 



componitur in ipsis ex apprehensione fantasiae et appetitu desiderii, 

 et habet se in sensibili anima sicut prohaeresis in rationalibus, et 

 quando haec bene pura est et boni organi, tunc efficitur boni iudicii 

 de intentionibus rerum. Dico autem puram quando spiritus eius est 



40 purus et clarus et calidum eius est temperatum neque pigrum ex 

 frigido neque commiscens operationes ex nimis calido. Organum 

 autem bonum est non melancolicum quod bene suseipit spiritus in 



3-4 aeeipiuntur] ur ex corr. m. 2. 



