1338 Alberti Magni de animalibus 



memoriae et etiam providentiae in futurum videtur habere ipsa insi- 

 diosa proditio. Nisi enim polipus provideret ostreum concam apertu- 

 rum, non insidiaretur: non enim longe ab ostreo clauso se abscondit 

 et in una tibiarum suarum lapidem involvit et illum infra concam 

 ponit postquam ostreum concam aperuerit : et quia tunc conca claudi 5 

 propter lapidem non poterit, sugit polipus ostreum et devorat. Simi- 

 liter autem dentatus latet in insidiis ubi polipus natat, et subito pro- 

 rumpens tybiam amputat. Quae non videntur posse fieri sine Provi- 

 dentia et memoria et sagacitate magnae aestimationis. Et similia vi- 

 demus in aliis natatilibus. 10 



Videmus etiam pisces domesticari ita quod ad sonum campanae 

 conveniunt et annonam accipiunt: quod sine disciplina videtur non 

 posse i'ieri. Constat igitur quod etiam ista animalia eam habent per- 

 fectionem quae ex participatione est virium motivarum quae sunt 

 sensus, ymaginatio, memoria, aestimatio et Providentia et sagacitas 15 

 cuiusdam coniecturationis. 

 31 In hiis tarnen viribus natatilia multum diiierunt et secundum 



genus et secundum speciem. Secundum genus quidem quia gene- 

 raliter pigrioris sunt coniecturationis et aestimationis quam aves 

 vel cetera quadrupedia. Et sunt natatilia magis stolida in operatio- 20 

 nibus animae et sensuum: et hoc patet quia nee visus duri oculi, nee 

 auditus auris clausae, nee odoratus elementi spissi, nee tactus i'rigidi duri 

 squamosi possunt esse subtiles sensus secundum agere sensibiliter: et 

 cum fantasia et ceterae vires animae interiores sint motus quidam a 

 sensu i'aetae, non possunt haec animalia multam habere perspicacitatem 25 

 in actibus virium istarum: et ideo stolida ea esse necesse est in ge- 

 nere propter quod parum diseiplinantur et in paucis. Animalia autem 

 terrestria et praeeipue aves habent sensus omnes contrario modo 

 dispositos: et ideo in genere subtiliora sunt natatilibus et per conse- 

 quens sunt in viribus animae motivis perfectiora et in multis disci- 30 

 plinabilia in quibus non diseiplinantur aquatica. 



In se autem habent difierentias secundum industrias naturales 

 sicut iam ante dictum est. Quaedam enim aquaticorum quasi nullius 

 sunt astutiae quaedam autem multam habere videntur astutiam sicut 

 superius in exemplis induximus. Et ideo generaliter quidem facilius 35 

 deeipiuntur aquatica a piscatoribus quam volatilia ab aueupibus, et 

 specialiter unum genus piscium i'aeilius quam aliud deeipitur. In hac 

 fol. 356 r autem differentia videntur aquatica parientia et spirantia t sicut est 

 delfinus et balena et hoc quod vocatur koky quod Latini vitulum 

 marinum dieunt. et cetera hiis similia magis habere astutiae quam 40 



6 ex Plin. n. h. 9, 90 eadem fere de cancro Ambros. V 8, 22 



2-3 apenturum add. i m. 2 25 perßpicacitatem super perspitatem 



pos. m. 3 prosperitatem BD. 



