1554 Alberti Magni de animalibus 



| Et prima quidem veneni species operatur quatuor modis. Aut 

 enim est corrodens putrefaciens ex acumine caloris in numido, quäle 

 venenum est lepus marinus, aut inflammans calefaciens ex calore 

 convertente ad se humidum subtile, quäle venenum dicitur esse eu- 

 forbium, aut infrigidans stupefaciens ex frigiditate mortificante tollente 5 

 sensum sicut dicitur esse opium, aut opilans vias hanhelitus in corpore 

 ex grossitudine frigidae substantiae suae quae acumen accidentale 

 habet quäle venenum dicitur esse plumbum adustum. Efficiens autem 

 a tota substantia* est sicut gummi napelli et sicut fei leopardi: et haec 

 sunt venena deteriora quam priora. 10 



| Amplius venenorum quaedam sunt super unum aliquod membrum 

 operantia perniciem, quaedam autem operantur super totum corpus. 

 Aliquod enim destruit vesicam et aliquod destruit pulmonem et aliquod 

 destruit totum corpus. 



| Ex hiis autem colligitur qdod non est necessarium quod vene- 15 

 num quod interficit cum permutatione complexionis aut cum putre- 

 factione aut operando super unum aliquod membrum, quod interficiat 

 statim: sed consequens est quod quanto diutius est in corpore, tanto 

 sit operatio eius peius et salus difficilior. Salus autem et evasio a 

 tali veneno non est nisi aut ex eo quod resolvit ipsum venenum, aut 20 

 per consumptionem, aut per sudorem, aut vomitum, aut est per anti- 

 dotum contrarium ipsi veneno. 



| Est autem valde considerandum quod venenum aliquando iu- 

 vatur ad nocendum per complexionem calidam cordis et aliquando 

 impeditur. Si enim sit venenum frigidum et grossae substantiae et 25 

 ebetis qualitatis. et sit cor calidum et viae amplae arteriarum, tunc 

 calor cordis subtiliat ipsum et tunc citius trahunt ipsum arteriae calore 

 et motu suo et ideo citius non alteratum et digestum pervenit ad 

 cor et interi'icit. Si autem sit cor minus calidum et arteriae et viae 

 strictae. paulatim resolvitur venenum et alteratur per calorem digesti- 30 

 vum et non attrahunt ipsum viae nisi iam digestum: et tunc non 

 interi'icit eo quod alteratum sit prius quam ad cor attingit. Simi- 

 Jiter autem si calidum sit venenum et cor calidum et viae amplae, 

 citissime antequam alterari possit, attrahitur et interficit. Si autem 

 frigidum sit cor et viae strictae, aliquando alterat et liberatur a morte 35 

 animal: aut si tantae frigiditatis sit quod alterare non potest, iacet et 

 putrefacit substantiam corporis. Hinc est quod Galienus dicit napellum 

 venenum esse hominis et cibum turdi et passeris: quia turdus cor 

 habet frigidum et vias artas et ideo alteratur in turdo venenum cibi 

 alteratione et non in nomine. *° 



j | Et ideo est quod narrat Aristoteles puellam nutritam veneno. 



37 Galen.? 41 Ävicen. can. IV 6,1. 2 Rufum laudat non Arist. 



cf. Alb. VII 134 (\Y. Hertz, Gesamm. Abhdl. 1905, p. 156 eqs.) 



