— 300 — [41] 
knoppen bevinden. In die voorwaarden is spontane zelf- 
bestuiving onmogelijk. Zelfbestuiving door insecten wordt 
zooveel mogelijk vermeden, daar de bezoekers, wanneer 
zij in de bloem dringen, gewoonlijk eerst de stempels 
aanraken, daarna aan de buitenzijde der meeldraden 
honig zuigen, en eindelijk de bloem verlaten zonder 
eene tweede maal de stempels aan te raken. Het ligt 
voor de hand dat op die wijze in de meeste gevallen 
kruisbevruchting volbracht wordt. Eene zekere hoeveelheid 
stuifmeel valt echter rechtstreeks uit de helmknoppen op . 
het gedeelte der kroonbladen, (in fig. 3 door p aangeduid), 
dat zich tegenover hunne stuifmeelzijde bevindt. 
Daarna, gedurende het tweede tijdperk van den bloei, 
zijn de nagels der kroonbladeren langer geworden ; de meel- 
draden en de laminae der kroonbladeren worden daardoor 
opgeheven, zoodat de helmknoppen en het pollendragend 
gedeelte p der kroonbladeren op gelijke hoogte en zelfs hooger 
dan de stempels komen liggen (fig. 2); tevens worden de 
helmknoppen in meerdere of mindere mate gedraaid, waar- 
door hunne stuifmeelzijde ten deele naar binnen gekeerd 
wordt (fig. 3, 4). Thans is zelfbestuiving mogelijk, ofwel 
door rechtstreeksche aanraking der helmknoppen met de 
stempels, ofwel dewijl het stuifmeeldragend gedeelte 
(fig. 3 p) der kroonbladeren met de stempels in aanraking 
komt wanneer de bloem dichtgaat, ofwel door tusschen- 
komst van insecten. 
De grootte van het bloemdek, de lengte van de meeldra- 
den en van de stijlen zijn bij Merendera schier van bloem tot 
bloem verschillend. De hier gegeven beschrijving is dan 
ook niet in al hare details op alle bloemen toepasselijk. 
Bij Oolehiewm autumnale bestaat eveneens veel verschei- 
denheid, te oordeelen naar de beschrijvingen die men in de 
