śluzówce. 35 



De Bary pierwszy odkrył (7), że wpierwoszczniach ich znajdują się maleńkie, mocno łamiące świa- 

 tło i barwne ziarnka, które, jak on przypuszcza (8), w dojrzałych zarodniach bywają osadzone na ich 

 ściankach. 



Oprócz starej ale wprawdzie jarej monografii Schradera, nie posiadamy o tćj grupie śluzowców 

 bliższych szczegułów, chociaż budowa ich do bardzo osobliwych i zresztą niespotykanych należy. 



Pokrewieństwo 1. — Przetaczkowe (Cribrariaceae). 



Trzy rodzaje : przetaczek (Cribraria), pośrodek (Hetcrodictyon) i żebrowiec (Dictydium) składają 

 się na to pokrewieństwo. Są one zawsze trzonkowate, ścianka ich zarodni bywa nader delikatna, nikła, 

 posiada jednak zgrubienia pochodne pod postacią różnego rodzaju sieci, które po jej wyproszeniu 

 powstają i od dawnych autorów niewłaściwie nazywane były włośnią. 



Historya rozwoju żebrowca podaną została dopióro w ostatnich czasach przez Alexadrowicza (9), 

 badałem ją i sam i doszedłem do tych samych rezulatów, które niniejszem podaję w krótkości. 



W miejsce pierwoszczni, z której ma się utworzyć zarodnia, tworzy się maleńki wzgórek, a po nie- 

 jakim czasie ukazuje się na jego szczycie zaokrąglona, lśniąca brodaweczka i powoli zaczyna się wznosić 

 ku górze na trzoneczku powstającym przez zwężanie się pierwoszcza pod brodaweczka. W chwili gdy 

 trzoneczek osięgnął już właściwą wysokość, zarodnia ma kształt kuli dotąd prosto na niej osadzonej, a 

 wewnętrzna zawartość jej pierwoszcza jest zupełnie jednorodna ; tylko na wewnętrznej jej ściance 

 dają się spostrzegać szerokie strugi, w różnych kierunkach rozwidlającego się i w sieci połączonego 

 pierwoszcza, które pełzają tćż.tak długo, aż nie przyjmą charakterystycznych dla tego rodzaju zgrubień, 

 a wówczas utworzyły się też już i jądra zarodników i cała zarodnia zwisła na bok. Zupełnie podo- 

 bnie rozwija się. i przetaczek, dodam więc tylko, że pełzające po wewnętrznej ściance zarodni masy 

 pierwoszcza są tu nader ruchliwe, zmieniają bezustannie swe zarysy, aż po pewnym perjodzie zaczynają 

 się rozgałęziać na pojedyncze węzły zgrubień sieci zmieniając i tu jeszcze kształty, łącząc się pomiędzy 

 sobą odnogami coraz to cieriszemi z chwilą dojrzenia, to jest utworzenia się zarodników i stracenia 

 zbytecznej ilości wody wszystko dębnieje. Nie ulega wątpliwości, że i pośrodek rozwija się w ten sam 

 sposób. Sieci więc powstające jako szkielet po dojrzeniu, a przylegające do ścianki zarodni, zazwyczaj 

 nader nikłej i rozprószającej się, właściwiej jest nazywać jej zgrubieniami niż włośnią, z którą ani 

 pod względem budowy a tembardzićj w sposobie powstawania nie ma nic wspólnego. 



U przetaczka albo cała ścianka zarodni posiada sieciowate tylko zgrubienia, albo tez zajmują one 

 tylko jej część górną, w dolnej zaś wyścielają całą jej powierzchnię, przechodząc dalej bezpośrednio 

 w rurkę trzonka. Tę dolną trwałą część zgrubień będziemy nazywać koszyczkiem (excipulum). Za- 

 rodnie bywają od 0,25 do 1,5 M. wielkie, jużto gruszkowate, już wartołkowate lub kuliste, najczę- 

 ściej wyprostowane, rzadziej zaś, np. u przetaczka zmiennego i pospolitego zwisłe. Trzoneczek wal- 

 cowaty lub też ku górze nieznacznie zwężony, bywa niekiedy tylko 0,5 M. długi (przetaczek gliniasty), 

 zazwyczaj długości zarodni wyrównywający, albo dwa lub trzy, niekiedy jednak sześć do dziewięciu 

 razy (przetaczek makówka i przetaczek zmienny) od zarodni dłuższy. Koszyczek w większej liczbie 

 razów istnieje ; brak go tylko u przetaczka lśniącego, gdzie zgrubienia od trzonka w dolnej połowie wy- 

 stępują w postaci ośmiu do dziesięciu grubych promieni, z sobą zresztą niepołączonych, a dalej 



(7) L. c, p. 53. 



(8) L. u., p. 58 



(9) L. c, p. 55, tab. IV, lig. U. 



