30 PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM V. 



w sieć zgrabień przechodzących i u przetaczka makówki, gdzie zgrubienia sieciowe dochodzą aż do 

 samego trzoneczka. Koszyczek jużto bywa lejkowaty, gdy zarodnie mają kształt gruszkowaty, np. 

 praeilaczek rudy, przetaczek gromadny, przetaczek kruchy, przetaczek gruszkowaty, all>o też misecz- 

 kowały, w zarodniach wartołkowatych lub kulistych, np. przetaczek purpurowy, przetaczek pospolity, 

 przetaczek piękny; wreszcie ma on kształt lalerzykowaty (patelloeformis), t. j. miseczki bardzo pła- 

 skiej «j przetaczka zmiennego. Koszyczek ten zajmuje zazwyczaj połowę lub trzecią część zarodni, 

 niekiedy jednak tylko czwartą, np. u przetaczka kruchego. 



Brzeg górny tego koszyczka bywa jużto regularnie wyzębiony, np. u przetaczka rudego, przetaczka 

 zmiennego i pospolitego, albo też nieregularnie wyzębiony, np. u przetaczka gromadnego, gruszkowa- 

 tego i t, d., albo tuż mocno poszarpany, np. u przetaczka kruchego i purpurowego. Oprócz tego ko- 

 szyczek ten może być pod samym prawie brzegiem podziurawiony, co się niekiedy zdarza, np. u prze- 

 taczka purpurowego, gruszkowatego i t. d. U przetaczka kruchego i gliniastego dziury takie zdarzają 

 się niekiedy w bardzo wielkiej ilości, stoją bowiem w kręgach niekiedy do dziesięciu szeregowych, 

 dolne są maleńkie, wyższe coraz większe, a wszystkie tak gęsto obok siebie stojące, że pozostająca 

 część koszyczka przyjmuje naturalnie kształt siatki. 



Zresztą koszyczek bywa często od trzoneczka ku górze pofałdowany, np. u przetaczka gliniastego* 

 i. d., albo też zziarnionym, t.j. na wewnętrznej jego powierzchni leżą liczne barwne ziarna, od 1,5 do> 

 2,5 m m. wielkie. Ziarna te rozpuszczają się zazwyczaj z łatwością w kwasie octowym i wówczas można 

 się przekonać, że nic tylko przylegają do ścianki koszyczka ale nawet są z nią bardzo głęboko wci- 

 śnione. Zazwyczaj stoją one skupione mocno w smugi równoległe, od trzonka ku górze przebiegające, 

 a rozrzucone rzadziej między temi smugami, tak prawie u wszystkich, wyjąwszy przetaczka purpu- 

 rowego, gdzie smugi zbitych gęsto ziarn barwnych leżą w kołach współśrodkowych od trzonka. Zziar- 

 nienic to jest przyczyną, że koszyczek jest nieprzezroczysty, a niekiedy jednak nie jest ono zbyt mo- 

 cne i wówczas koszyczek bywa przeświecający, np. u przetaczka pospolitego ; u przetaczka zaś kru- 

 chego jest ono tak mocnśm, że powoduje właśnie jego szczególną łamliwość. Koszyczek i górna 

 rdeć zgrubień są zazwyczaj w jednej i tój samej zarodni jednakowo zabarwione. Sieć ta składa się 

 zazwyczaj z nitkowatych włókienek i zgrubień w miejscach gdzie się one w sieć łączą. Różno- 

 kształtne te zgrubienia nazywam węzłami. W formach gdzie koszyczek ma brzeg regularnie wyzę- 

 biony, każdy ząb daje początek jednemu włóknu górnej sieci. W razie zaś nieregularnego wyzębie- 

 nialub poszarpania, niektóre zęby lub strzępki są wolne, a niektóre tylko przechodzą jużto wnitko- 

 wato-cieńkie włókna już bezpośrednio w węzły sieci zgrubień. U przetaczka rudego regularne zęby 

 koszyka przechodzą w dość szerokie ale wszędzie równowązkie, luźną sieć tworzące włókna nawet 

 w miejscach zetknięcia się z innemi nie zgrubiałe, jednem słowem brak tu węzłów i dlatego gatunek 

 ten sam jeden tworzy podrodzaj Schraderella. 



We wszystkich innych przetaczkach węzły są mniej lub więcśj silnie rozwinięte. U przetaczka pię- 

 knego są one owalne, u przetaczka makówki wielokątne o bokach prostych, nieco wypukłych lub 

 słabo-wkłęsłych, u przetaczka lśniącego maleńkie, także wielokątneo bokach wklęsłych, podobnie i u 

 przetaczka gruszkowatego ale tu znacznie większe. Przetaczek zmienny różne ma węzły, albo są one 

 pojedyncze, wielokątne o bokach wklęsłych, albo nie tylko zaokrąglone jak w poprzednich, ale często 

 i wydłużone; nic rzadko się tu także zdarza, że dwa obok siebie leżące węzły, zlewają się z sobą i ztąd 

 też niektóre są ,s kształtne. To co jest wyjątkiem u przetaczka zmiennego staje się regułą u prze- 

 taczka pospolitego, prawie wszystkie jego węzły zlewają się bowiem z sobą i tworzą sieć o płytach 

 szerokich, po obu stronach wyzębionych; z każdego zebu wychodzi cienkie włókno, łączące naprzeciw 

 siebie leżące części sieci węzłów. Podobną budowę górnej części zgrubień posiada i przetaczek gro- 



