4 1 PAMIĘTNIK TOWAUZYSTWA NACK ŚCISŁYCH W 1'AHYŻO. — TOM V. 



Pokrewieństwo 3. — Kolconogowe (Echinosteliacese). 



We wszystkich dotąd uważanych smętoszach podsada była bardzo wybitnym charakterem, kolco- 

 nogowe nie posiadają jej zupełnie. Trzoneczek ich przechodzi w dwa lub trzy włókien, które roz- 

 gałęziają się, lecz tylko w wierzchołku z sobą się łączą. W jednym dotąd znanym przedstawicielu 

 tego pokrewieństwa, w kolconogu maleńkim włókna włośni są opatrzone licznemi, bocznemi, po- 

 jedynczemi, ostrozakoriczonemi i wolnemi rozgałęzieniami, trzoneczek wypełniony masą materyi 

 ustrojowej pierwoszc^owatego pochodzenia, nieregularnie ziarnistej, a zarodnia jest zupełnie nagą. 

 Wielkość jej wynosi zaledwie 0,37 do 0,57 M., należy więc do najmniejszych w dziedzinie 

 śluzowców. 



Pokrewieństwo 4. — Sadzakowe (Brefeldiaceae). 



Jeden tylko rodzaj brefeldia należący do zrosłozarodni tworzy to pokrewieństwo. Jedyny jej 

 gatunek brefeldia okazała należf do największych śluzowców, a co do budowy zapewne do najwięcej 

 złożonych. W dojrzałym już stanie znajdziemy najprzód z wielu miejsc silnie rozwiniętej leżni 

 wychodzące podsady drzewkowato rozgałęzione, dalej mnóstwo cieniutkich włókien, połączonych tu 

 i ówdzie pęcherzykami szczególnej konstrukcyi. Całość jednak tej budowy jest z początku najzupeł- 

 niej niezrozumiałą. Udało mi się jednak znaleźć ten śluzowiec w młodym jeszcze stanie, i chociaż 

 dokładnej historyi jego rozwoju nie zrobiłem, to jednak to, co mi się zbadać udało, wystarcza aby 

 wyjaśnić budowę nie tylko tych zrosłozarodni, ale także innych, a mianowicie smętosza i samotka. 



Pierwoszcznie tego śluzowca barwy mlecznej pokrywają niekiedy podłoże na powierzchni kilku 

 stóp a niekiedy nawet całe wprawdzie nie wielkie krzaczki. Wydają przylem mocny odraźliwy 

 zapach surowizny, jaki w ogóle wydzielają ciała białkowe nagromadzone w znacznej ilości. Według 

 spostrzeżeń pana Roussel z Paryża łaskawie mi udzielonych, w pierwszych chwilach rozwoju z pie-r- 

 woszczni podnoszą się maczugowate wyniosłości, które wkrótce zlewają się z sobą przedstawiając 

 masy białe kształtu spłaszczonej truskawki (podobne jak w zlepniczku), od tej chwili pierwoszcznie 

 zaczynają przybierać barwę orzechowo-purpurową. Tyle pan Roussel. Moje poszukiwania odnoszą się 

 do daleko późniejszej chwili. Przecięcie poprzeczne przez zrosłozarodnie wtedy poprowadzone oka- 

 zuje już formowanie się zarodników, wprawdzie jeszcze zupełnie bezbarwnych. W tej chwili można 

 się przekonać, że zarodnie tworzące ciało zrosłozarodni są zupełnie nagie, kształtów walcowatych ; 

 stoją one pionowo obok siebie w jednej warstwie, a takich warstw leży kilka jedna nad drugą. 

 W warstwach górnych nie spostrzegamy zupełnie podsad, występują one dopiero w środkowych 

 i dolnych, przebiegając środkiem w kierunku najdłuższego rozmiaru zarodni, nie dochodząc jeszcze 

 do ich wierzchołku i spodu. W warstwach górnych i średnich zarodni bywają od 2 1/2 do 3 1/2 M. 

 długie, a 1, niekiedy 1 1/5 lub 1 3/5 M. szerokie, od wzajemnego nacisku w przecięciu nie 

 okrągłe ale wielokątne, o bokach mniej więcej zaokrąglonych (właściwie więc nie są to walce, 

 ale graniastosłupy). W dolnych warstwach zarodnie są znacznie mniejsze 3/5 M. długie, 1/5 M. sze- 

 rokie, a co najważniejsza nie stoją jak w górnych pionowo, ale niektóre nieco na bok pochylone, a 

 inne nawet zupełnie poziomo, zawsze jednak nie pozostawiają między sobą żadnego wolnego miejsca. 

 Ponieważ podsady przebiegają, jakeśmy to już wyżej powiedzieli, zawsze w kierunku najdłuższych 

 wymiarów zarodni, przeto kiedy w górnych warstwach stoją one pionowo, tutaj przeciwnie niektóre 

 nachylone mniej lub więcej do poziomu, a inne zupełnie poziomo. Dalej w tym stanie spostrzegamy, 

 że na granicy zarodni stoją gęsto obok siebie, w podłużnych szeregach liczne pęcherzyki, dość znacz- 

 nych wymiarów, ponieważ jednak posiadają one już taką budowę jak w dojrzałem stanie, przeto 



