50 1'AMIĘTMK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PA11YZI'. — TOM V. 



dzowe badania przekonywają, że jest ona na wskroś zwapniona. Jestto dość gruba błona, wewnątrz 

 której znajdują się nader liczne drobniutkie ziaineczka węglanu wapna, oprócz tego znajdują się podo- 

 bneż, choć rzadko, po jej powierzchni rozrzucone. Po odwapnieniu błona ta ma od spodu zarodni 

 barwę brunatno-żółtą, ku górze stając się coraz cieńszą, złocisto-żółtą. Zarodnia wypełniona jest masą 

 ciemno-fioletowych zarodników, wśród których przy użyciu szkła powiększającego spostrzegamy 

 jakieś błonki i cieniutkie żółte włókienka. Bliższe badania przekonywają nas, że błonki te i włókienka 

 pozostają w pewnym związku pomiędzy sobą i do ścianki zarodni. Pod drobnowidzem widzimy bo- 

 wiem włókna średnio 3,25 m. m. szerokie, rozłączające się pod kątem prostym lub rozwartym. 

 Rozgałęzienia te albo łączą się we wspólną sieć, albo też kończą się wolno jako odnogi zakrzywione, 

 spiczasto zakończone, od 90,23 do 33,5 m. m. długie. Włókna te wychodzą z różnych miejsc 

 ścianek zarodni i w dalszym przebiegu oprócz sieciowatych rozgałęzień przechodzą także w inne 

 utwory, t. j. w cienkie płatki wydające się być początkowo, błcnkami. Przy większej jednak uwadze 

 łatwo sie przekonać, że to są nadzwyczaj płaskie worki. Worki te mają zarysy bardzo nieregularne, o 

 brzegach mocno poszarpanych, w wielu w miejscach podziurawione, tu się rozszerzają, tam znów 

 zwężając przechodzą w podobnyż znowu worek. Jednćm słowem i worki są z sobą zrośnięte i nie tylko 

 przechodzą w licznych miejscach w cienkie włókna, ale często zrastają ze ścianką zarodni. Błona tych 

 nader cienkich worków jest żółto zabarwiona. Wewnątrz nich spostrzegamy rozrzucone w znacznej 

 ilości mniejsze lub większe ziarnka wapna (10). Takie worki wypełnione wapnem bez względu na 

 ich kształt, czy to pojedynczo spotykane czy też łączące się z sobą, będziemy nazywać wapniaczkami . 



Historya rozwoju dotąd nie została jeszcze zbadaną; na lem cośmy dotąd powiedzieli poprzestać 

 musimy. 



Pokrewieństwo 2. — Maworkowe (Physaraceae). 



Z pomiędzy licznych tu należących rodzajów weźmiemy najprzód na uwagę budowę wiązaka. Wszy- 

 stkie dotąd znane wiązaki są trzoneczkowate. Trzoneczek jest rurką, od dołu szerszą nasadą na podło- 

 żu stojącą, a w górze przez ściankę zarodni zamkniętą. Rurka wypełnioną jest ziarnistą bezwapienną 

 materyą ustrojową, barwy kasztanowato brunatnej ; ścianka jej jest błoną tęgą, mocno podłużnie po- 

 fałdowaną, w fałdach mocno zgrubiałą. Dlatego fałdy te występują nad powierzchnię trzonka. 



Ścianka ta zawsze jest bezbarwna, ale w całej swej miąższości a niekiedy i na powierzchni zwa- 

 pniona. Naturalną jest rzeczą, że jeżeli zwapnienie jest słabe, ciemno zabarwiona zawartość trzoneczka 

 przebija przez jego ścianę i wówczas wydaje się w różnych odcieniach brunatnawo-białym. Jeżeli 

 jednak zwapnienie jest nader silne, jeżeli w miąższości błony trzonka leżą ziarna wapna w kilku war- 

 stwach i pokrywają ją jeszcze na powierzchni, to trzoneczek pomimo cicmnćj. zawartości, będzie się 

 wydawał śnieżno-białym. Jestto rzecz na pozór bardzo jasna i małoznacząca, w rzeczywistości jednak 

 dla systematyki nader ważna, dowodzi bowiem, że barwa trzonka śnieżno-biała, lub z drugiej strony 

 prawie czarna nie upoważnia zupełnie do tworzenia na tej podstawie różnych gatunków, jak to dawni 

 mykologowie czynili. 



W wiązaku zmiennym trzoneczki są często żywo zabarwione i w tym razie zawartość jest ciemna, 

 ścianka bezbarwna a żywy barwnik trzonka trzyma się tylko ziarn wapna, po odwapnieniu więc trzo- 

 nek przybiera barwę brunatną. 



(10; Wszędzie w dalszym ciągu zamiast o węglanie wapna będziemy dla krótkości mówić o wapnic. 



