SI.UZOWCE. 51 



Ścianka zarodni jest błonką stale bezbarwna, w górze bardzo cieniutką, ku ua.sad/.ic Lrzoneczka 

 nieco grubszą. 



Na zewnętrznej jej stronic znajdujemy zwapnienia; jużto pojedyncze ziarna wapna rozrzucone nie- 

 regularnie po jej powierzchni, już pozbijane w maleńkie kupki. 



W kupkach tych ziarna leżą w kilku warstwach na sobie, to też wypychają na zewnątrz cieniutką 

 ściankę zarodni; ztąd to pochodzi, że pod szkłem powiększąjącem powierzchnia zarodni wydaje się 

 być brodawkowata, te niby brodaweczki są właśnie onemi kupkami ziarn wapna. W razach gdy po- 

 wierzchnia zarodni żywo jest zabarwiona (wiązak zmienny), barwa ta trzyma się wyłącznie ziarn wa- 

 pna. Jeżeli wapno zabarwione jest żółto a zwapnienie mocne, to zarodnie wydają się też żółtemi, 

 jeżeli jednak zwapnienie jest słabe, to przez żółtą ściankę zarodni przebija ciemno-fioletowy kolor 

 zarodników, dając w połączeniu barwę mniej lub więcej wyraźnie zielonawą. Kolor zielony nie wy- 

 stępuje nigdzie w śluzowcach, a jeżeli go gdzie pozornie spotykamy, to pochodzi to zawsze z kombi- 

 nacyi barwy żółtej zwapnienia z fioletową zarodników. Że tak jest przekonać się można mechanicznie 

 nawet, po wyproszeniu bowiem zarodników znika powód zmiany i zarodnie okazują się być, jak też 

 są w rzeczywistości, słabo-żółto zabarwione. 



Go do włośni to ta bierze początek z dna zarodni w kołach współśrodkowych, których środkiem 

 jest nasada trzonka. Rurki te o ściankach delikatnych, bezbarwnych, zwężają się ku górze. Do ścianki 

 zarodni są one przyrośnięte szerokiem łejkowatem rozszerzeniem; w dalszym przebiegu rozwidlają 

 się pod bardzo ostrym kątem, a ramiona ztąd powstałe albo powtórnie się rozwidlają, albo też łączą 

 się z napotkanemi odnogami sąsiednich rurek. 



Ostatnie rozgałęzienia nader spiczaste, cieniuteńkie słabo tylko przyrastają do górnej ścianki zaro- 

 dni, to też po dojrzeniu z łatwością się od niej odrywają. Oprócz tego rurki te w kilku miejscach 

 (3 — 7) swego przebiegu rozdymają się. Te rozdęcia wypełnione są wapnem, czyli innemi słowy tworzą 

 wapniaezki. U wiązaka zwisłego są one maleńkie, o zarysach nieregularnych i zawierają tylko po kil- 

 kanaście ziarn wapna. U innych wiązakówzaś są kształtów wydłużonych, w obu końcach mniej więcej 

 wrzecionkowate. Wielkość ich jednak jest dość zmienna i długość nieproporcjonalna do szerokości, 

 jak to najlepiej wykażą następujące pomiary dokonane na wapniaczkach wiązaka krępego : 



Przy długości 9,2 szerokość wynosiła 



)> 



!) 

 )) 



)) 

 » 



)) 



13,8 



)) 



16,1 



» 



18,4 



)) 



20,7 



)) 



20,7 



)) 



25,3 



« 



27,6 



') « ^7,5 » » 



5,75 



m 



. ni 



4,6 





» 



9,2 





» 



10,35 





i) 



6,9 





» 



11,5 





» 



11,5 





)) 



6,9 





» 



it. d. 



Z powodu takiej niestałości w wymiarach właściwej wszystkim maworkowym, ani tu, ani w syste- 

 matyce nie będę podawać ich rozmiarów. 



W razach gdy włośnią wydaje się być barwną (wiązak zmienny) dokładniejsze poszukiwania uczą, 

 że tylko wapniaki są zabarwione i że barwnik trzyma się tutaj podobnie jak w kolorowych ściankach 

 zarodni ziarn wapna. 



Najprostszym ze wszystkich maworkowatych jest bez zaprzeczenia wiotek, włośnią jego składa się 



