fi/ł PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NACK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM. V. 



z szerokich w całym przebiegu, równowązkich rui', wypełnionych tylko powietrzem i prawie zupełnie 

 pojedynczych. Włókna te przebiegają z dołu do góry nie rozwidlając się wcale, tylko niekiedy wśrod- 

 kowej części łącząsie pomiędzy sobą, również zbudowanemu poprzecznemi rurkami. Zresztą budowa 

 trzonka i błony zarodni są takie same jak u wiązaka, nie będziemy więc tych szczegółów powtarzać, 

 zwrócimy tylko jeszcze uwagę, że w rodzaju tym w ogóle zwapnienie jest nader słabe. 



Najbogatszy w gatunki rodzaj maworka ma włośnię nieco podobną do wiązaka. Składa się ona tutaj 

 z licznych rurek połączonych w sieć dość gęstą i nieregularną, ostatniemi kończynami jednostajnie do 

 wszystkich stron ścianki zarodni przyrosłych i rozszerzających się w wapniaczki w punktach zbiegu. 

 Podobną zupełnie włośnię w głównych zarysach posiadają także malowój, kubeczek, gładysz i wy- 

 kwit. Rozmaitość włośni tych wszystkich rodzajów polega na tern, że albo tylko bardzo rzadko 

 które punkta zbiegu są rozdęte i zamienione w wapniaczki, tak np. w malowoju, albo leż niektóre 

 z wydęć są puste a tylko cześć ich tworzy wapniaczki, tak w gładyszu, albo też wreszcie sam kształt 

 wapniaczków bywa różny. Już powyżej wspomnieliśmy, że wymiary wapniaków w jednej i tej samej 

 zarodni bywają stosunkowo równie jak w ogóle ich wielkość, zmienne. 



Pomimo to ogólny ich pokrój przedstawia kilka typów. Tak np. w maworku smoku wapniaczki mają 

 kształt wrzecionkowaty, w kilku innych np. w nerkowatym, śniadym, dwubłonku i t. d. zaokrąglony. 

 Zazwyczaj wapniaczki mają kształt brył wielokątych, z każdego kąta takiej bryłki wychodzi rurka wło- 

 śni, biegnąca do następnego wapniaczka, lecz i w tym ostatnim typie dają sie jeszcze odróżnić pewne 

 lekkie odcienia, tak np. w maworku afrykańskim bryłki te są ograniczone kątami mnió] więcej prostymi 

 a łączące je rurki są 'Stosunkowo długie, w maworku pełzającym zdarzają się niekiedy, a w gładyszu 

 występują typowo wapniaczki rozgałęzione; wreszcie, w maworku pospolitym i w wykwicie wapniaczki 

 są nadzwyczaj zmiennej wielkości, a sieć łączących je rurek bardzo nieregularna. Ścianki włośni 

 zawsze bezbarwne; jeżeli wapniaki są barwne, to barwa ich związana jest tylko ziarnami wapna, 

 w jednym tylko wypadku, t. j. w maworku dziwnym, są one i to tylko w miejscach zrastania się ze 

 ścianą zarodni tioletowo zafarbowane. 



Wapniaczki są wypełnione nader drobnemi ziarnami wapna, tylko w niektórych kubeczkach znaj- 

 dują się oprócz tego okrągławc, zbite masy kryształków. 



Podsada nie występuje zupełnie w gładyszu, wykwicie i większości gatunków maworka. W ku- 

 beczku, malowoju i maworku skupionym zastąpiona jest nadzwyczaj silnie rozwiniętym, mniej więcej 

 walcowatym, środkowym wapniaczkiem. W maworku zaś sztywnym i Schumachera, trzonek wdraża 

 w dolną część zarodni i tworzy tam maleńką podsadę. Opuszczając teraz z uwagi wykwit, o którego 

 budowie mówiliśmy już dość obszernie pod zrosłozarodniami, pomówimy jeszcze o budowie ścianki 

 w rozbieranych dotąd rodzajach. W malowoju i większości maworków bywa ona pojedynczą, zwa- 

 pnioną na wewnętrznej stronie grupami drobniutkich ziarenek, tworzących tym sposobem maleń- 

 kie wypukłości na zewnątrz. Inne maworki, gładysz i kubeczek mają więcej skomplikowaną ściankę. 



W maworku dziwnym błona wewnętrzna jest nader tęga, fioletowo zabarwiona, otacza ona ze wszech 

 stron masę zarodników i włośni; na niej leży nader delikatna, zupełnie bezbarwna błonka przechodząca 

 w dole zarodni w trzoneczek, a zwapnienia grupami drobnych ziarn znajdują się pomiędzy temi 

 dwoma błonami. W maworkachzaś : pogiętym, szaroniu, skupionym i poplątanym, stosunek jest prze- 

 ciwny, błonka wewnętrzna ścianki jest nader delikatną, jużto w dwóch pierwszych bezbarwna, jużlo 

 wreszcie zafarbowana, zewnętrzna zaś bardzo gruba, krucha, bo nader silnie zwapniona. Podobną 

 ściankę ma i gładysz z tą różnicą, że zewnętrzna gruba, mocno zwapniona ścianka ma na zewnątrz 

 jeszcze warstwę dość tęgą, zbitą, barwną i bezwapienną. 



