ŚLUZÓWCE. ŻJ3 



Kubeczek zachowuje się pod tym względem bardzo rozmaicie, zawsze: dają sic tu co najmniej, 

 odróżnić dwie błony : wewnętrzna otaczająca masę zarodników i włośni i zewnętrzna przechodząca 

 w trzonek. W podrodzaju któryśmy chropawcem nazwali, zewnętrzna błona jest tak cienka, że silne 

 zwapnienia znajdujące się między dwoma błonami, będąc niejednakowo grube, wypychają ja w niektó- 

 rych miejscach więcej na zewnątrz i ztąd powierzchnia ich jest chropowatą. W drugim zaś podro- 

 dzaju łysaka pomiędzy dwoma błonami, które obie są cienkie, zafarbowane i bezbarwne, znaduje się 

 jeszcze jedna nader gruba warstwa okalająca też ze wszech stron wewnętrzną błonę. Ta nader gruba 

 warstwa składa się przeważnie z ustrojowej materyi; w wielu jej miejscach przebiegają prostopadle 

 od jednego końca do drugiego maleńkie kanaliki, niekiedy dochodzące tylko do połowy jej miąż- 

 szości i te są dopiero wypełnione nader drobnemi ziarneczkami wapna. Jestto najbardziej złożony 

 sposób zwapnienia błony z jakim się w dziedzinie śluzowców spotykamy, a zarazem i jedyny 

 wypadek, że ścianka zarodni składa się z trzech błon. O sposobie otwierania się zarodni w tych 

 rodzajach nic nie powiemy, bo o lem mówiliśmy w ogólnem kształtownictwie, wspomnimy tylko, 

 że większość ich pęka nieregularnie; maworki : pogięty i wydłużony szparą podłużną wierzchołkowa, 

 a większość kubeczków symetrycznie zbudowanem iodpadającem wieczkiem. 



Tym sposobem z maworkowatych pozostają nam jeszcze dwa rodzaje, to jest badhamia i kielisznik, 

 z którymi się załatwimy w krótkich słowach. W obu tych rodzajach włośnią tworzy sieć rurek wypeł- 

 nionych w całym przebiegu w zupełności ziarnami wapna. Ścianka zarodni jest stale pojedyncza, mniej 

 więcej zwapniona. Podsada często występuje pod postacią środkowego, wielkiego, walcowatego wa- 

 pniaczka, tylko w kieliszniku wspaniałym jest utworzoną przez bezpośrednie przedłużenie trzonka 

 wewnątrz zarodni. Zresztą w kilku gatunkach badhamii podobnie jak w maworku smoku, zdarzają się 

 wiązkowate trzoneczki, podstawami zupełnie ze sobą i z podłożem zrosłe, w dalszym przebiegu tylko 

 spojone lak, że po kilkagodzinnem leżeniu w wodzie dają się odsiebie oddzielić bez żadnego uszko- 

 dzenia. ' 



Pokrewieństwo 3. — Makulcowe (Didymiaceee). 



Liczne gatunki szaronki (Ghondrioderma), makulca (Didymium) i kilka łuskowców (Lepidoderma), 

 tworzą to pokrewieństwo. Wspólną ich cechą jest włośnią składająca się z cienkich rurek lub włókien 

 nierozdęlych i nietwo rżących nigdy wapniaczków w przeciwstawieństwie do maworkowych. 



Włókna włośni są zazwyczaj zupełnie jednolite, cienkie od 0,4 do 2,5 m. m., w tym ostatnim razie 

 dają się już wewnątrz włókna spostrzegać wewnętrzny włoskowato-cienki walec, zamieniający je 

 tym sposobem w rurkę o nader grubych ścianach. Taka budowa należy jednak już do wyjątkowych; 

 natrafiamy ją np. w makulcu pospolitym (Didymium iarinaceum) lub szaroniu rzadkim (Ghondrio- 

 derma calcareum). Włośnią bywa już zupełnie bezbarwna, jużto fioletowo zabarwiona, niekiedy 

 prawie czarno-fioletowa, stosownie do gatunku, i w jego granicach, stosunek ten dość stale się zacho- 

 wuje. Na zewnątrz włókna te rzadko bywają gładkie, często tu i ówdzie dają się na nich spostrzegać 

 maleńkie, centkowate zgrubienia, nieregularnie jednak występujące. Dla niektórych zaś gatunków 

 zgrubienia sj cechą bardzo charakterystyczna, tak np. w makulcu garbatym mają one kształt wrze- 

 cionka do czterech razy szersz3go od włókna. W wielu gatunkach takie wrzecionkowate zgrubienia 

 zmieniają się z punktowaterni ale zupełnie niestale. W szaroniu gwiazdoszu zgrubienia włókien mają 

 kształt zupełniekulisty, a kulki te dwa do trzech razy od nitki szersze, przyczepione są do niej z jednego 

 boku. W makulcu wątpliwym zgrubienia mają kształt cierni lub rożków, są tylko zrzadka porozrzu- 

 cane po powierzchni, zgrubienia te w szaroniu pile występują w bardzo znacznej ilości. 



