ŚLUZÓWCE. 57 



bezwapienna, wewnętrzna bezbarwna, mniej lub więcej zwapniona. Wszaroniu Stahla zwapnienie jest 

 bardzo słabe i występuje pod postacią drobnych, rzadko rozrzuconych ziarn wapna (zawsze jednak na 

 wewnętrznej stronie). W innych warstwa zwapnienia jest daleko silniej rozwinięta jak zewnętrzna, 

 barwna i bezwapienna. Ma ona podstawę ustrojową, w której zazwyczaj ziarna wapna są złożone, tylko 

 wszaroniuOErstedta napotykamy zamiast nich jeszcze i większe bryłki (ale zawsze nieforemne) wapna, 

 które nawet wpadają gołemu oku, jako błyszczące wypuklinki. Opuszczając teraz zwapnienie, po- 

 wiemy jeszcze, że w dwubłonku obie ścianki zarodni zrastają się u spodu przechodząc w dolną część 

 zwykle posiadającą podsadę ; u szaronia gwiazdosza i szaronia podobnego błona dolna, w miejscu gdzie 

 przechodzi w trzonek, nie jest zupełnie zwapniona i dlatego na zewnątrz wygląda ciemniej.. Zresztą 

 błony tworzące ściany w szaroniusąalbo bezbarwne, albo najwięcej od dołu brunatno zabarwione, ku 

 górze barwa przyjmuje coraz mniejsze natężenie, ginąc zupełnie na wierzchołku zarodni. Często jednak 

 bywa w całej przestrzeni barwna; u szaronia Stahla na jaśniejszym tle dają się widzieć nieregularnie 

 ukształtowane ciemniejsze plamy. 



Łuskowiec posiada pojedynczą błonę za ściankę zarodni. 



Błona ta w łuskowcu tygrysowatym pokryta jest łuskami wyskakującemi na zewnątrz błony. Łuski te 

 niedające się mechanicznie oddzielić od błony, mają za podstawę materyę ustrojową zwapnioną dro- 

 bnemi ziarnami. Podobnież się dzieje u łuskowca Carestiego. W łuskowcu zaś Chailleta błona tworząca 

 ściankę zarodni jest w licznych miejscach soczewkowato rozdwojona i w tak utworzonych jamkach leżą 

 dopiero bryłki zwapnione. 



Co do podsad i trzoneczków, w ogóle u makulcowych natrafiamy także na wielką rozmaitość. 

 W najprostszym wypadku zarodnie są zupełnie i stale siedzące, lub więcej szeroką nasadą przyrosłe 

 do podłoża i nie posiadają zupełnie podsady, taki stosunek znajdziemy np. u makulca wątpliwego, 

 szaronia sieciowatego, kruchego, u łuskowca Carestiego. Podobnież się rzecz ma i u makulca czołga- 

 czka, tutaj jednakże spostrzegamy na wewnętrznćj stronie dolnej części ścianki zarodni, także jak i 

 tam przyrosłej do podłoża, liczne drobne ziarna lub bryłki wapna, zupełnie nieregularnie rozmie- 

 szczone. Bardzo jednak często spostrzegamy w formach siedzących podsadę. W najprostszym wy- 

 padku jest ona tylko zgrubieniem dolnej ścianki zarodni. Zgrubienie to występuje pod postacią so- 

 czewkowatej lub półkulistój wyniosłości, składa się z materyi ustrojowej, zwapnionej małemi bryłkami 

 wapna i dlatego po odwapnieniu przedstawia gąbczastą budowę. Tylko u szaronia niepewnego znaj- 

 dujemy prócz tego w podsadzić liczne i duże kryształki wapna. 



Zazwyczaj kształt podsady pozostaje w ścisłym związku z cechą gatunkową, tak np. u szaronia 

 śnieżnego, zdrożnego, skorupiastego lub niepewnego. W innych jednak rzecz się ma inaczej; tak np. 

 u szaronia spłaszczonego podsada albo wcale nie występuje, albo tylko pod postacią płaskiego 

 wzgóreczka. U szaronia mylnego podsada albo zajmuje całą dolną część zarodni, i wówczas jest 

 . mało wypukła, albo też występuje tylko w środku i przyjmuje formę jajowalą. Najniestalszym jednak 

 ze wszystkich makulcowatych pod tym względem jest szaroń wielokształtny; zdarzają się tu zarodnie 

 jużto zupełnie bezpodsadowe, jużto o podsadzie niewyraźnćj dolnej i płaskiej, to znów środkowej 

 i półkulistej, dalej o środkowej, jajowatej, bardzo cienkim tylko końcem do dolnej ściany zarodni 

 przyrosłym; aż nareszcie natrafić często można na takie, w których podsada występuje pod postacią 

 pęcherzyka cienkościennego, wypełnionego drobnemi ziarnami wapna, o kształtach nieregularnych, 

 i zawieszonego w samym środku zarodni, niestykającego się zupełnie z podstawą zarodni. 



Na tem zakończymy uwagi o formach siedzących, a przejdziemy teraz do trzoneczkowatych. Naj- 

 prostszy wypadek widzieć można u makulca młoteczka ; trzoneczek jego będący rurką w ściance 



ART. IV. 8 



