30 PAMICTNTK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻC. — TOM V. 



Pomarszczenie to jest jednak zupełnie pozorne, nie tylko w tym razie, ale w ogóle w zrosłozaro- 

 dniach zdarza się, że w czasie dojrzewania po powierzchni zrosłozarodni pełzają masy pierwoszcza 

 pod postacią żył nieregularnie rozgałęziających się i w sieć połączonych, w czasie zupełnego dojrze- 

 wania drętwieją one w tym stanie i następnie zsychają sio pokrywając sobą właściwa korę. I w tym 

 tu wypadku, t. j. u rulika olbrzymiego ma to miejsce. Właściwa jego powierzchnia jest upstrzona maleń- 

 kiemi,ale nader gęstemi brodaweczkami, pokrytemi tylko zdrętwiałemi masami owego sieciowatego 

 pierwoszcza. Zarodniki w masie mają barwę jużto brudno żółtą (rulik olbrzymi), jużto oliwkowo-gli- 

 niastą(rulik stożkowy), już też bardzozmienną (rulik groniasty); w tym bowiem ostatnim wypadku są 

 jużto różowe, już fijoletowawo czerwone, już brudno żółte, słomiasto żółte lub prawie bezbarwne. Le- 

 żnia spotyka się tylko u rulika olbrzymiego, ale nader silnie rozwinięta. Bywa ona kilka milimetrów 

 grubą, a w formach zwieszonych przechodzi w mniej więcej walcowate wydłużenie do 3 centimetrów 

 długie a ł/2 centimetra szerokie. 



Budowa jej jest bardzo ciekawa, lecz do opisania bardzo trudna. Od samego spodu leży zazwy- 

 czaj warstwa zdębniałego, czarno-brunatncgo, bezkształtnego pierwoszcza, od niej ku górze idą liczne 

 warstwy licznych skórek lekko falowatych i stykających się z sobą w wielu miejscach, tak że tworzą 

 liczne poziomo wydłużone, nie zewszechstron zamknięte pęcherzyki, jużto puste, już wypełnione ziar- 

 nistem orzechowem pierwoszczem; budowa ta i dalej ku górze się powtarza, z tą różnicą, że błony 

 na sobie leżące łączą się z sobą w pęcherzyki, już nie poziomo podłużne, ale mniej więcej zaokrąglone, 

 także nie ze wszech stron zamknięte, często o ściankach poszarpanych, wydłużających się w włókna 

 lub płachty błony; jednćm słowem, powstaje tu niby tkanka zupełnie podobna do tej, jaka się. 

 w zbiornikach męzkich u niektórych paproci (microsporangium u Sahinia i Azolla) znachodzą. 

 Przejdziemy teraz do zapoznania się z budową kory. Już w zeszłym wieku odkrył Haller, że ma 

 ona podwójna ściankę. Następnie Gorda (2) badał ją drobnowidzem, ale w stanie suchym i dlatego 

 też został złudzony pozornym obrazem, jaki w takim razie okazuje i opisał, że składa się z bezkształt- 

 nej masy przenikniętej na wskroś licznymi cieniutkimi, sieciowato rozgałęzionymi kanalikami. 



Dopiero wreszcie ile Bary (3) rozpoznał dokładniej jej budowę u rulika groniastego, którą też tu 

 z inałemi zmianami podajemy. W korze odróżnić musimy dwie błony i masę miedzy niemi zawartą. 

 Co do zewnętrznej jest ona tęga, gruba, jednostajna; co do wewnętrznej budowy, w wielu miejscach 

 rozdwojona. Bozdwojenia te mogą być bardzo płaskie, wówczas na zewnątrz niewidoczne, albo też 

 mocno wypukłe i w tym razie występują napowierzchni, jako powyżej już wspomniane, brodaweczki- 

 Pęcherzyki te zawierają pierwoszcze ziarniste z drobinkami tłuszczu, pierwiastkowo żywo krwisto 

 zabarwione, następnie ciemno brunatne. Zarysy ich nieregularnie owalne u rulika groniastego, licz- 

 niejsze ale drobniejsze u rulika olbrzmiego, większe często, rozgałęziające się i w nieregularnych 

 podłużnych szeregach stojące u rulika stożkowego. 



Ta zewnętrzna błona wraz z pęcherzykami barwnymi, powstałymi w skutek jej miejscowych roz- 

 dwojeń, okrywa ze wszech stron całą zrosłozarodnię, przylega do wewnętrznej masy wypełniającej 

 korę, lecz zresztą w żadnym w niej nie pozostaje stosunku. Błona wewnętrzna kory jest zupełnie bez- 

 kształtna, lub delikatnie punktowana, w przecięciu dokładnie warstwowana, o warstwach zewnętrz- 

 nych silniej zabarwionych jak wewnętrzne. U rulika groniastego i olbrzymiego tęga, do 7,7 m.m. gruba, 

 u rulika stożkowego 2,3 m. m. cienka, bezbarwna, delikatna. W niektórych miejscach w całej swej 

 rozciągłości jest zresztą podziurawiona, lecz o tern później jeszcze pomówimy. Wewnętrzna wreszcie 



(•2) Corda, 1. c, v. V, p. 6i. 

 (3) De Bary, 1. c, p. 30-32. 



