III. — O BUDOWIE WEWNĘTRZNEJ SLUZOWCOW 



Część pierwsza szczegółowa. 



RZĘD WNKTRZNIKI (ENTERIDIE^E) 



Rzęd ten jest reprzezentowanym przez jeden tylko rodzaj rulika. Ruliki są zrosłozarodniami wiel- 

 kości d/2 do 7 centymetrów średnicy mającemi, kształtów nieoznaczonych lub też stożkowatych. Pier- 

 woszcznie mają barwę krwistą, w różnych odcieniach (rulik groniasty i stożkowaty), lub białą (rulik 

 olbrzymi) i żyją wewnątrz zgniłego drewna. Historyę rozwoju pierwszy badał de Bary. Spostrzegł 

 on (1), że gdy chwila tworzenia się zrosłorodni nadchodzi, pierwoszcznia ukryta dotąd wdrewnie wy- 

 chodzi na jego powierzchnio i tworzy masy pierwoszcza mniej więcej zaokrąglone, pokryte na 

 powierzchni grubemi, tępemi wypuklinkami nadającemi jej pozór brodaweczkowaty. Przecięcie 

 poprzeczne przez taką młodą zrosłozarodnię pokazuje, że składa się ona z licznego ścisłego splotu, 

 grubych, mocno poplątanych, nieregularnie brodaweczkowatych żył. 



Żyły te składają się z jednorodnego pierwoszcza, są zupełnie nagie i pozostawiają między sobą zu- 

 pełnie puste miejsca, tylko zewnętrzna powierzchnia całego splotu pokryta jest tęgą, bezkształtną 

 skórką. 



W bardzo krótkim przeciągu czasu następują teraz gwałtowne już zmiany, tak że w następnem 

 stadyum badane zrosłozarodnię ukazują już dojrzałą budowę, tylko wszystkie ich części są daleko de- 

 likatniej zarysowane. De Bary przypuszcza, że najskrajniejsze części owego splotu żył zamieniają się 

 w części na pęcherzyki barwne, a w części na tak szczególnie zbudowaną korę zrosłozarodni. 



Dalsze badania dowieść muszą o ile, prawdopodobne to zresztą przypuszczenie, jest prawdziwem; i 

 ja, pomimo rozlicznych usiłowań, nie mogłem nigdy znaleźć owego pośredniego stanu w rozwoju zro- 

 słozarodni. Z dotychczasowych jednak badań pewnem i widocznem jest, że rulik jest zrosłozarodnią 

 o zarodniach nagich, splot tworzących; pozostaje tylko w przyszłości dokładnie wyjaśnić znaczenie 

 i sposób powstawania kory. Dojrzałe zrosłozarodnię mają barwę brudno orzechową z krwistym odcie- 

 niem (rulik groniasty), szarawo-umbrową (rulik olbrzymi), w obu razach matową lub oliwkową 

 lśniącą (rulik stożkowy); powierzchnia ich jest jużto wyraźnie brodaweczkowatą (rulik groniasty i 

 stożkowy), lub też jakby nieregularnie sieciowato pomarszczoną (rulik olbrzymi). 



(ii De Bary, 1. c, p. 7), tab. VI, lig. H-|o. 



