II. — PORÓWNAWCZE KSZTAŁTOWNICTWO 



ŚLUZOWCÓW 



Pokrój śluzoweów w dojrzałym już sianie bywa bardzo rozmaiły, stosownie do tego, czy one przed- 

 stawiają się jako zrosłozarodnie, czy też tylko jako zarodnie, i czy te ostatnie mają kształty regularne 

 czy też nieregularne. Zarodnie bywają niekiedy zaledwie wielkości ziarnka maku np. u szaronia 

 zmiennego (Chondriodcrma spumarioides), lub małoci błyszczącej (Oligonema nitens). W innych ra- 

 zach dochodzą wysokości 11 nawet milimetrów, np. u paździorka ciemnego (Stemonitis fusca). 

 Zrosłozarodnie zaś bywają zazwyczaj okazałych rozmiarów, tak np. Lindbladia dochodzi 6 decime- 

 trów długości przy 1 decimetrze szerokości; znajdują się jednak i niewielkie, np. rulik graniasty (Ly- 

 cogola epidendrum) bywa niekiedy zaledwie tak. wielkim jak ziarno grochu. Zajmiemy sio najprzód 

 pojedynczemi zarodniami. 



ZARODNIE. 



W większej części wypadków mają one kształty regularne, zdarzają się także i nieforemne. Te osta- 

 tnie powstają znów w dwojaki sposób. Albo pierwoszcznie mające je wydać bez przechodzenia dal- 

 szych zmian, pokrywają się tylko błoną ; naówczas otrzymujemy formę zwaną mesenterica, t. j . zarodnie 

 połączone w sieć nieregularną, np. szaroń sieciowaty (Chondrioderma reticulata), zapletka czołgaczek 

 (Hemitrichia serpula). Albo też pierwoszcznia przed dojrzeniem wciąga cieńsze swe rozgałęzienia 

 w główną masę ciała i następnie rozdziela się na liczne nieforemne części, z których każda 

 powleka się właściwą sobie błoną i daje początek jednej zarodni. Możemy odróżnić kilka odrębnych 

 typów takiego tworzenia się. Mianowicie mówimy o zarodniach spłaszczonych (80), jeżeli te przedsta- 

 wiają się na podłożu, jako plamy zupełnie płaskie o zarysach nieregularnych, np. makulec spłaszczony 

 (Didymium complanatum), mylnik oliwkowy (LicaHhalium oliyaceum). Jeżeli te plamy są wypukłe i 

 mniej lub więcej podłużne, to nazywamy takie zarodnie rozpierzchłemi (81), np. makulec wątpliwy 

 (Didymium dubium), łuskowiec Carestiego (Lepidoderma Carestiana). Niekiedy rozpadłe części pier- 

 woszcza przybierają po dojrzeniu kształty różnie pokręconych żył, pierścionków i gzygzaków, czołga- 

 jących się po podłożu ; zarodnie takich form nazywamy wydłużonemi (82), pogięłemi (83), lub żyłowa- 

 temi (84), np. maworek wydłużony (Physarum sinuosum), zapletka czołgaczek (Hemitrichia serpula), 

 maworek pogięty (Physarummuscorum), maworek poplątany (Physarum contextum), cienkowskia żyło- 

 wata (Cienkowskia reticulata). W innych jeszcze wypadkach części, na które pierwoszcznia się dzieli, 

 mają kształty zupełnie nieokreślone, a ztąd powstałe zarodnie nazywamy zmiennemi (83) lub nieksz/ał- 

 tnemi(8G), np. szaroń niekształtny (Chondrioderma diflorme). Nareszcie nieregularne formy mogą 

 powstawać przez zlewanie się foremnych zarodni i takie nazywamy zlewająccmisic (87), np. kędziorek 

 zmienny (Trichia varia), makulec zlewający (Didymium confluens). 



(80) Spłaszczony, opplanafus. — (8i) Rozpierzchły, effusus. —(82) Wydłużony, elongatus. — (83) Pogięty, flesu- 

 osus. — (81) Żyłowaty, venulośus — (8:i) Zmienny, variabiłis. — (86) Niekształtny, difformis. — (8?) Zlewający 

 się, confluens. 



