li PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻr. — TOM V. 



tylko wypowiedzianego zdania, znajdują się jeszcze dość tępe umysły niemogace tej lak jasnej rze- 

 czy zrozumieć. 



W dalszym ciągu przedmowy wspomina jeszcze autor, że gruntowne śledzenie historyi rozwoju 

 W mowie będących tworów doprowadziło go do przekonania, że nie daje się lu znaleźć coś coby 

 można uznać za narzędzia męzkie lub żeńskie. Ztąd też bardzo słuszny wyprowadza wniosek, że ziarna 

 wypełniające zarodnie a służące do rozmnażania, nie nasionami (semina) lecz zarodnikami (pulvis 

 seminalis) nazywać należy. 



Go zaś się tyczy samego dzieła, to dość będzie powiedzieć, że dokładne opisy są uprzytomnione do- 

 skonałemi rycinami ; jednem słowem, w całym dalszym przeglądzie nie znajdziemy pracy, klóraby 

 mogła walczyć z dziełem Schradera o palmę pierwszeństwa. 



Po pracach Persoona, tworzących silne rusztowauie całej mykologii, znalazł się wkrótce cały zastęp 

 pilnych pracowników, którzy z mniejszem lub większęm powodzeniem prowadzili dalej budowę 

 gmachu przez mistrza rozpoczętą. W chronologicznym porządku natrafiamy najprzód na dzieło Alber- 

 tiniego i Schweinitza (38). Pomiędzy innymi grzybami, opisywali oni nowe gatunki śluzowców za- 

 zwyczaj z drobiazgowa dokładnością. Ryciny niekiedy załączane są zazwyczaj bardzo poprawne. Przy 

 tej sposobności najwłaściwiej będzie wspomnieć, że jeden z tych dwóch współpracowników, miano- 

 wicie Schweinitz, marząc tylko o opisywaniu nowych grzybów, idąc za tym popędem, pojechał do 

 Ameryki i tam w północnej Karolinie pracował na tern polu lat kilka. Owoc tych usiłowań już po 

 śmierci autora, zawcześnie dla nauki zmarłego, został drukowany w pismach lipskiego towarzystwa 

 Badaczów przyrody (39). 



W czasach gdy opisywanie różnych form roślinnych nazywano botaniką, gdy to było marzeniem i naj- 

 szczytniejszym celem jej adoptów, w tym też kierunku panowało prawdziwie gorączkowe usposobienie, 

 a rezultatem tego był w krótkim czasie chaos w systematyce. Jedna forma bywała opisywaną w tym 

 samym czasie przez kilku tych sianożereów, a w kilka lat potem, w nowem wydaniu « Species plan- 

 tarum », Linnego, curante Wildenow, Sprengel, czy jak się tam, stosownie do czasu, nazywał, wszy- 

 stkie te nazwiska jednej rośliny były jaknajsumienniej podane, jako należące do oddzielnych gatun- 

 ków. Lecz w roślinach jawnopłciowyeh, jako przechowywanych w zielnikach i większych takie 

 rzeczy łatwiej dawały się sprostować. Zato w skrytopłciowych, a szczególniej w grzybach i porostach, 

 pole działania było dla tych panów daleko szersze i swobodniesze. Z jednego i tego samego ustroju 

 można było utworzyć i cztery gatunki : raz opisywało się go w młodym '-stanie, potem w niezupełnie 

 dojrzałym, potćm już zasuszony ; wreszcie po latach kilku, zjedzonego w części przez owady, jak 

 dobrze poszło, podawało się za nowy gatunek, niekiedy i za nowy rodzaj. Taki też los spotkał wów- 

 czas i śluzówce ; gruntowne usiłowania dwóch sławnych botaników zdołały ich systematykę w taki 

 wprawić chaos, że tylko genialny umysł Friesa zdołał w przyszłości rozciąć ten przez nich utwo- 

 rzony prawdziwie gordyjski węzeł. 



Jeden z nich H. Link (40) zajął się przedewszystkiem Physaraceami. Najsumienniejszy sąd o jego 

 pracach będzie ten, jaki w późniejszym znacznie czasie ten sam autor o innym botaniku wy- 



(38) Do Albertini ot de Schweinitz. Conspectus fangorum in Lusatiae crescentium. 



(39) L. c, 187 2, str. 20. Synopsis fangorum Carolinae Superioris. 



(40) W Neues Journal fur Botanik Schrader's. Erfurt, 1809. Drittes Bandes 1 und 2 Stiick, sir. 17. W Magazin der 

 naturforscliendcr Freunde zu Berlin, 1809 : Dissertatio prima, t. III, sir. 3, Dissertalio secuu la t. III, str. 37, iz I8lfir. 

 Obserwacya III, str. łf. 



