2 PAMlpTNIK T0WAIIZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM V. 



de Barego, ogłoszonej w roku 18tił, pod tytułem : « die Mycetozten ». Z niej to czerpałem pierwsze swoje wiadomo- 

 ści na tern polu ; od jej autora zostałem zachęcony do zajęcia się śluzowcami, i pod jego kierunkiem pracowałem 

 nad tern zadaniem od końca 1871 roku do wiosny roku bieżącego. Zbadanie budowy i ksztaltownictwa śluzowców, 

 nie przedstawiało żadnych trudności, inaczej się rzecz miała z systematyka. Największa bowiem liczba tych ustrojów 

 została opisaną w końcu zeszłego i na początku bieżącego stulecia, więc w czasach, kiedy o przyjrzeniu się wewnętrz- 

 nej budowie jakichkolwiek tworów ani myślano, kiedy zadawalno się w opisach zewnętrznemi cechami, opierając 

 często na nicli nie tylko charaktery gatunków, ale nawet całych rzędów lub klas roślinnych. Wreszcie w tak różno- 

 rodnym gronie botaników którzy się na te opisy składali, można napotkać wielu takich, którzy sobie z tern wiele 

 trudu nie zadawali. Ich celem było po nazwisku przez siebie utworzonego gatunku położyć cc mihi » , reszta była dla 

 nieb nic nieznaczącą drobnostką. To też porównywając opisy przez takich mykologów stworzone z ustrojem do któ- 

 rych się odnoszą, dochodzimy do przekonania, że pomiędzy nimi zachodzi takie tylko podobieństwo, jakie istnieje 

 pomiędzy np. stolicą Francyi a jednym z licznych Paryżów północnej Ameryki. 



Nic więc dziwnego, że z postępem czasu jeden gatunek został kilkakrotnie pod różnemi nazwiskami opisanym. 

 Nic więc dziwnego dalej, że w « Systema mycologicum » Friesa, z roku 1829, obejmującem wszystkie naówczas opi- 

 sane śluzówce, panuje w skutek tego potężne zamieszanie. Z tej jednak książki musiałem czerpać pierwsze wiado- 

 mości systematyczne, było to tćż z początku błądzenie po omacku. Z czasem dopiero, przejrzawszy znaczą ilość 

 zbiorów, zacząłem się powoli oryentować w tym dziwacznym lesie nazwisk i torować sobie drogę, wprawdzie z nie- 

 zmierną stratą czasu, w pośród strasznego chaosu. 



Teraz inne czekało mnie zadanie, należało mi przejrzeć stosy starych szpargałów, aby skreślić historyę badań do- 

 tyczącą śluzowców i zebrać wszystkie opisy w synonimy, ł tu przyzwyczajenie było najdzielniejszą pomocą od wy- 

 twornego opisu, skreślonego przez Friesa, do kilku słowami skreślonej diagnozy Michelego znajduje się cala prze- 

 paść, a jednak w końcu i tak krótkie opisy stają się przynajmniej wystarczającymi. 



W historycznym przeglądzie dotychczasowych prac nad śluzowcami, starałem się zawsze stać na stanowisku bez- 

 stronnego krytyka i w sądach uwzględniać zawsze epokę i okoliczności w których pisano. Używałem tu dla różnych 

 wspominanych rodzajów nazw wyłącznie tylko łacińskich, aby nie być zmuszonym tworzyć polskich dla wielu już dziś 

 skasowanych. Ale już w kształtownictwie używam naszych, dodaję jednak zawsze łacińskie w nawiasie, aby czy- 

 telników powoli z nowo-utworzonemi nazwiskami śluzowców oswoić. Kształtownictwo, jako rzecz nader suchą, 

 starałem się o ile możności skrócić, tak samo jak i część traktującą o budowie wewnętrznej. Tego rodzaju zbiorowe 

 poglądy zyskują bowiem tylko na jasności przez zwięzłość. Bawienie się w nieskończone drobiazgi sprowadza tylko 

 zamieszanie pojęć. Inaczej się rzecz ma co do systematyki, podanie nawet najdrobniejszych szczegółów jest tu nie 

 tylko nienagannem, ale owszem, koniecznie potrzebnym. Wiem z własnego doświadczenia, że nieraz jakiś drobny ale 

 trafny szczególek łatwiej nas naprowadził na dobrą drogę oznaczenia właściwie nazwiska jak dobry ogólny opis. Co 

 do samego systemu, to za jego podstawę służyło mi ugrupowanie śluzowców, którćm się posługiwał de Bary ; zapro- 

 wadziłem w niem tylko kilka zmian, i tym sposobem zamiast czterech otrzymałem siedm rzędów. Dalszy icli jednak 

 podział jest już najzupełniej oryginalny. Starałem się o utworzenie jak największej liczby rodzajów, zawsze jednak 

 dobrze iicharakteryzowanych, wiedząc z doświadczenia, że t.o z pewnością ułatwia oznaczenia. Charakter wszyst- 

 kich opiera się na wewnętrznej budowie, jako jedynie stałej i najważniejszej. Wprawdzie ten sposób zyskuje 

 jeszcze niekiedy naganę ze strony tak zwanych botaników. Najgorsi pod tym względem są niektórzy starzy mykolo- 

 gowie, którzy za występek prawie uważają opieranie rodzajów na cechach wziętych nie z pokroju i cech zewnętrz- 

 nych, ale z charakterów budowy. Dowodzą oni, że taki podział jest nienaturalnym! Jestto jednak poprostu tylko 

 icli zacofanie, które im dyktuje sąd podobny; niezdolni do użycia drobnowidza, mogą się w swych badaniach po- 

 sługiwać zaledwie szkłem powiększającym, a lem trudno naturalnie wszystko rozeznać. 



Gdybyśmy ich zasadę zastosowali do roślin jawnopłciowych, to wypadłoby nazwać np. wierzbą, nie to co dziś tak, 

 na zasadzie wewnętrznej budowy jej kwiatu, nazywamy, ale wszystkie rośliny mające podobne lancetowate liście, 

 mielibyśmy wówczas i gruszki na wierzbie ! Zresztą dla ludzi trzeźwo na to patrzących, jestto rzecz tak jasna, 

 że z niej nie potrzebujemy się dłużej usprawiedliwiać. 



Przechodząc do gatunków, miałem do wyboru zazwyczaj przynajmniej tuzin nazw danych im z kolei czasu; któ- 

 remu przyznać pierwszeństwo? oto zaraz nasuwające się pytanie. Na kongresie naturalistów, podczas wystawy po- 

 wszechnej paryzkiej z roku 1867, wypracowano sial ul postępowania w tym względzie, lecz ten, jako tyczący się 

 przeważnie roślin jawnopłciowych, nie mógł tu znaleźć zastosowania. Według bowiem tegoż, nazwiska przed Lin- 

 neuszem stworzone uważają się za żadne, jego lub pierwsze po nim ogłaszano za ważne. Linneusz zaś nie zajmował się 

 takimi drobiazgami jak śluzówce. Biorąc jednak nawet któregokolwiek z autorów zeszłego wieku za taką powagę, 



