ŚLUZÓWCE. (JS 



wrzecionowate, które od środka do obu końców nieznacznie się zwężają ; tutaj końcem nazywamy 

 tylko zakończenia miejsca, gdzie wężownicc przestają przebiegać. W kędziorku mylnym tak rozumiane 

 końce są od czterech do sześciu razy, w kędziorku kruchym siedm razy a w podobnym dziesięć razy 

 dłuższe od szerokości sprężycy. 



Z tego widocznem jest, że w niektórych gatunkach sprężyce są rozdęte przed końcem ; u kędziorka 

 Decaisna rozdęcia te dochodzą wielkości 9 m. m. Tak u tego gatunku jako tśż i u kędziorka krętego 

 często rozdęcia znachodzą się tćż w środku przebiegu sprężycy. 



Przy tak miniaturowej budowie sprężyć, zważając tćmbardziej na nieskończoną ich ilość w jednej 

 zarodni, które wszystkie z łatwością możemy objąć okiem pod drobnowidzem, naturalnem jest, że 

 zdarzają się przeróżne potworności (Missbildungen). Nie tu jest miejsce zajmować się ich wylicza- 

 niem. Wspomnę tylko, że nie rzadko zdarza się spotykać sprężyce albo z sobą zrośnięte albo też roz- 

 widlone. Otóż u kędziorka mylnego zdarzają się okazy, których zarodnie posiadają mniejszą połowę 

 sprężyć rozmaicie rozwidlonych. W innych zaś jest ich przeważająca ilość. Takie formy zostały też 

 przez Wiganda opisane pod nazwiskiem Trichia furcata. 



To co u kędziorka jest wyjątkiem staje się u zapletki regułą. Według Alexandrowicza w młodych 

 ich zarodniach spotykamy najprzód wodniczki które układają się w rzędy, następnie otaczające je 

 pierwoszcze wydaje na ich powierzchni cieniuteńką błonkę, takie pojedyncze rurki zrastają się nastę- 

 pnie z sobą i tworzą tym sposobem w sieć połączone sprężyce dojrzałych zapletek. 



U zapletki maliny połączenia sprężyć posiadających bardzo liczne wolne końce są nader rzadkie; 

 n wszystkich innych stosunek jest przeważnie przeciwny, szczególniej u zapletki maczugowatej, gdzie 

 wolne końce są bardzo rzadkie, może z tego powodu, że znaczna ich ilość zapuszczona jest głęboko 

 w trzonek, zaciśniona między wypełniającymi go wielokątnymi pęcherzykami. Te końce w przeciw- 

 stawieństwie wolnych, do końca rysowanych i tępych, są prawie bezbarwne, cienkościenne, a zresztą 

 albo gładkie albo też posiadające jedne lub dwie wężownice w obiegu. Połączenia sprężyć zapletki 

 są nader rozmaite, najczęściej trzy rurki spotykają się w jednym punkcie, tak że kąty między niemi 

 zawarte są sobie równe. Albo też od nitki prosto biegnącej wychodzi odnoga pochyła. Albo wresz- 

 cie od nitki mającej kształt v wychodzi od dołu lub góry prostopadła do krzywizny dolnej nitka. 

 Rzadziej zdarza się że dwie nitki są połączone mostówato poprzeczną nitką ; albo że z jednego punktu 

 rozchodzą się cztery nitki. Zresztą i tu zdarzają się jeszcze i inne rozmaite połączenia należące 

 jednakże już do potworności. 



W suchym stanie sprężyce zawierają w swym wnętrzu znaczną ilość powietrza. Badane w wodzie 

 zdają się być nią w zupełności wypełnione. W skutek działania jednak potażem ścianki ich rozsze- 

 rzają się znacznie i wówczas w wielu razach spostrzegać można środkową zawartość drobnoziarnistej, 

 walcowatej masy, barwiącej się od jodu brunatno. Jestto zapewne reszta owej istoty wypełniającej 

 sprężyce w ich najmłodszym stanie. 



Sprężyce kędziorków są nader hygroskopiczne, w wilgotnem już powietrzu okazują żywe ruchy. 

 Fakt ten odkrył Haller w roku 1735. Opisując kędziorek krętołek (35) tak się o jego włośni wyraża : 

 aRupto cortice eapillitium concolor erumpit. In eo anno 1735 elasticum motum vidi, quo fila quasi 

 animata repebant, atque spargebant pollinem simillimum annulis perforatis». Wysychając odbywają 

 znów odwrotne ruchy. 



(33) Haller, Enriumeratio etc, fig. 10. An. Clatroides florescens. 



