76 PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM V. 



formy regularne pojedynczych zarodni. Z kolei rzeczy, dziś już ogromnie przeważająca większość 

 śluzowców posiada zarodnie kształtów regularnych, pomimo to niekiedy w skutek dla nas, przyznać 

 to trzeba, zupełnie nieznanych okoliczności, powracają one do tak nizkiego typu, z którego kiedyś 

 powstały. Tracą one przytem narzędzia (trzonek, podsadę) także później odziedziczone, a tylko 

 obecności włośni i zarodników tak samo się wykształcających, pozwala je nam właściwie oznaczyć. 



Pojedyncze zarodnie śluzowców występują najczęściej pod postacią pęcherzyków, ze wszech stron 

 otoczonych błoną i przyrosłych mniej lub więcej szeroką nasada do podłoża. Błona tworząca ściankę 

 tego pęcherzyka w większości razów jest pojedyncza, zwykle w wierzchołku znacznie cieńsza, ztad 

 też jeżeli jest barwna, co często ma miejsce, natężenie barwy znacznie się zwiększa ku podstawie 

 zarodni. Ztąd też przy słabśm zabarwieniu wierzchołek ścianki zarodni może się wydawać bezbar- 

 wnym. Tylko u niektórych makulców (np. makulec pospolity) ścianka zarodni jest w różnych miej- 

 scach niejednostajnie gruba, lecz podzielona na liczne plamy barwne ; środek każdej jest najgrubszy, 

 tśm samem najsilniej zabarwiony, brzeg zaś plamy najcieńszy i bezbarwny. Inne makulce poka- 

 zują taką samą budowę ścianki, z tą różnicą, że te różnej grubości części są bezbarwne, np. makulec 

 łuskowaty. W licznych gatunkach wapniaków, przeważnie u maworka i w podrodzaju szaronia, który 

 nazwałem jednobłonkiem, zewnętrzna strona ścianki zarodni jest zgrabiona przez liczne zwapnie- 

 nia. Zwapnienia te występują albo pod postacią pojedynczych ziarnek, jednostajnie na powierzchni 

 ścianki rozrzuconych, albo tćż ziarnka te skupiają się silniej w licznych miejscach ścianki. Bkma 

 najzewnętrzniejszych zarodni rulika posiada w licznych miejscach rozdwojenia wypełnione istotą 

 ustrojową zabarwioną; rozdwojenia podobne w ściance pierwoszczowocni łuskowca Carestiego za- 

 wierają spore grudki wapna. U innych śluzowców występują zgrubienia ścianki na ich zewnętrznój 

 stronie jednostajnie na całej powierzchni, u kędziorka czarnonóżki i kilku innych pokrewnych pod 

 postacią nieregularnych esów floresów, u siateczni gromadnej i dorzutki ciemnej pod postacią bardzo 

 gęstych brodaweczek. W strzępkach ścianka zarodni w górnej części zazwyczaj nie posiada zgrubień; 

 występują one tylko ku dołowi, także na wewnętrznej stronie, pod postacią brodaweczek, kolców 

 sieci i różnych podobnych kombinacyi, nieraz bardzo pięknych i w różnych gatunkach rozmaitych. 



Najciekawsze zgrubienia na wewnętrznej stronie ścianki zarodni występują w całym rzędzie różno- 

 błonów. Najczęściej dolna część ścianki zarodni zostaje tu jednostajnie zgrabioną i tworzyw dojrzałej 

 zarodni tak przez nas nazwany koszyczek. W górnej części zgrubienia przyjmują postać żeber płaskich 

 a szerokich, połączonych cieniuteczkiemi poprzecznemi zgrubieniami w siatkę o czworobocznych okach 

 u żebrowca; u przetaczka zgrubienia tworzą sieć w okach wielokątnych. Ramiona tych sieci bywają 

 albo dość grube i wszędzie jednostajnie szerokie np. w przetaczku rudym, albo tóż są nitkowato cien- 

 kie, a tylko w miejscach połączeń przez nas węzłami nazwanych, rozszerzone wielobocznie, tak w naj- 

 większej liczbie razów ; albo dalej węzły takie łączą się w sieć, pomiędzy którą przebiegają cieniuteń- 

 kie włókienka zgrubień, tak u przetaczka pospolitego, albo nareszcie włókienka te znikają, tak u 

 przetaczka gromadnego. Zresztą zgrubienia mogą dochodzić do samej nasady trzonka, a wówczas 

 naturalnie koszyczek ginie; stosunek ten zdarza się w jednym i tym samym nieraz gatunku. Naj- 

 więcej skomplikowane zgrubienia ze wszystkich różnobłonów posiada pośrodek, mający od dołu 

 koszyczek, dalej zgrabienia żebrowate jak u żebrowca, a wierzchołek uwieńczony zgrubieniami 

 przetaczka. 



Ścianka zarodni bywa niekiedy dwuwarstwowa np. u zlepniczka walcowatego, kędziorka mylnego 

 i wielu innych. 



W makulcach powierzchnia ścianki pokryta jest na zewnątrz licznymi kryształkami wapna. 



